Bàn giao trước khi chuyển phòng là việc quyết định sếp cũ nhớ về mình thế nào: một danh sách việc rõ ràng, một thời gian kèm người nhận làm thử, một lời chào và cảm ơn đúng mực, rồi sau đó hỗ trợ có giới hạn khi phòng cũ cần. Làm tốt mấy việc này, sếp cũ trở thành người nói tốt về mình, thay vì người thở phào khi mình đi.
Chuyển phòng nội bộ khác nghỉ việc ở chỗ mình vẫn ở cùng công ty, vẫn gặp sếp cũ ở hành lang, ở cuộc họp chung, có khi còn phối hợp việc lâu dài. Quan hệ ấy cần được giữ. Phần dưới đi qua từng bước bàn giao, cách nói chuyện với sếp cũ trong những ngày cuối, và ranh giới hỗ trợ sau khi đã sang phòng mới.
Vì sao bàn giao là ấn tượng cuối cùng và nặng ký nhất
Người ta thường nhớ rõ nhất phần mở đầu và phần kết thúc của một quãng thời gian làm việc chung. Mình có thể đã làm tốt suốt nhiều năm, nhưng nếu hai tuần cuối bàn giao lộn xộn, việc đổ dở, người nhận phải gọi hỏi liên tục, thì đó là điều sếp cũ nhớ đầu tiên mỗi khi nghe tên mình.
Với sếp cũ, giai đoạn mình chuyển đi là giai đoạn áp lực. Phòng mất một người quen việc, người nhận chưa thạo, khách hàng hay đối tác có thể bị ảnh hưởng. Một bản bàn giao chu đáo giảm áp lực đó rõ rệt, và sếp ghi nhận điều này nhiều hơn mình nghĩ.
Còn một lý do thực tế. Sếp cũ và sếp mới cùng công ty, thường nói chuyện với nhau. Sếp mới sẽ hỏi, hoặc sẽ nghe, về cách mình rời phòng cũ. Một lời nhận xét như "bạn ấy bàn giao rất kỹ" từ sếp cũ là món quà quý nhất mình mang sang phòng mới, quý hơn mọi bản thành tích.
Cuối cùng, bàn giao tốt cũng bảo vệ chính mình. Khi mọi việc được ghi rõ, ai nhận gì từ ngày nào, thì nếu có sự cố về sau, không ai có thể quy trách nhiệm mơ hồ cho người đã chuyển đi.
Lập danh sách bàn giao: những gì phải có
Danh sách bàn giao nên là một tệp duy nhất, gửi cho cả sếp cũ và người nhận việc. Không cần đẹp, chỉ cần đủ và dễ tra.
- Việc đang làm dở: tên việc, tình trạng hiện tại, bước tiếp theo, hạn chót gần nhất.
- Việc định kỳ: những gì lặp lại hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng, làm vào lúc nào, mất bao lâu.
- Đầu mối liên hệ: khách hàng, đối tác, phòng ban mình hay làm việc, ai là người quyết ở mỗi nơi.
- Tài liệu và thư mục: nơi lưu, cách đặt tên, tệp nào là bản mới nhất.
- Quyền truy cập: hệ thống nào mình đang dùng, quyền nào cần chuyển, tài khoản chung nào cần đổi mật khẩu sau khi mình đi.
- Rủi ro đang biết: việc có thể trễ, khách hàng đang có vấn đề, lỗi hay gặp và cách xử lý.
- Những điều "chỉ có trong đầu": mẹo, thói quen, lưu ý không ghi ở đâu cả nhưng cần cho việc chạy trơn tru.
Mục cuối hay bị bỏ sót nhất. Mỗi người làm lâu đều có những hiểu biết ngầm, như khách hàng này thích được gọi trước khi gửi email, hay báo cáo kia phải gửi trước giờ trưa thứ Sáu. Dành riêng một buổi chỉ để ghi những điều đó. Về quyền truy cập: ghi danh sách, không ghi mật khẩu vào tài liệu, và nhắc bộ phận phụ trách thu quyền cũ sau khi chuyển.
Thoả thuận thời gian bàn giao với cả hai sếp
Thời gian bàn giao thường bị kéo giữa hai phía. Phòng mới muốn mình sang sớm, phòng cũ muốn giữ lâu. Mình đứng giữa và dễ bị kẹt. Cách gỡ là đề xuất một con số cụ thể có căn cứ, rồi xin cả hai sếp cùng đồng ý.
Căn cứ đến từ danh sách bàn giao: bao nhiêu việc định kỳ, chu kỳ dài nhất là bao lâu, người nhận cần kèm bao nhiêu lượt. Ví dụ giả định: nếu có một báo cáo làm theo tháng, người nhận cần được làm thử ít nhất một lần có mình ở bên, thì thời gian bàn giao khó ngắn hơn một chu kỳ tháng.
Câu đề xuất với sếp cũ: "Anh ơi, em đã lên danh sách bàn giao. Em nghĩ cần khoảng ba tuần để bạn Minh làm thử được báo cáo tháng một lần có em kèm. Anh thấy vậy có ổn không, để em báo bên phòng mới." Với sếp mới: "Chị ơi, bên phòng cũ cần em bàn giao khoảng ba tuần, trong đó tuần cuối em có thể dành một nửa thời gian để làm quen việc bên mình trước."
Nếu hai bên không thống nhất, đề nghị hai sếp nói chuyện trực tiếp với nhau, hoặc nhờ nhân sự sắp xếp. Đừng tự hứa với mỗi bên một mốc khác nhau rồi để mọi người phát hiện ra sau.
Kèm người nhận việc: từ làm cùng tới tự làm
Đưa danh sách rồi để người nhận tự đọc chưa phải là bàn giao. Bàn giao thật là khi người nhận tự làm được việc mà không cần gọi mình. Có thể đi theo bốn nấc.
- Người nhận xem mình làm, hỏi những gì chưa hiểu, ghi chú theo cách của họ.
- Hai người làm cùng: người nhận làm, mình ngồi cạnh nhắc khi cần.
- Người nhận tự làm, mình kiểm lại kết quả trước khi gửi đi.
- Người nhận tự làm và tự gửi, mình chỉ còn là người để hỏi khi vướng.
- Giới thiệu người nhận với từng đầu mối liên hệ, nói rõ từ ngày nào họ là người phụ trách.
Bước cuối nên làm bằng một tin nhắn hoặc email có cả ba người: mình, người nhận và đối tác. Câu giới thiệu ngắn: "Từ ngày đầu tháng sau, bạn Minh sẽ phụ trách phần việc này thay em. Em đã bàn giao đầy đủ, mọi trao đổi anh chị liên hệ bạn Minh giúp em nhé." Đối tác biết rõ ai để hỏi, người nhận có vị thế ngay từ đầu.
Nói chuyện với sếp cũ trong những ngày cuối
Vài ngày trước khi chuyển, xin sếp cũ một buổi ngắn để rà lại bàn giao và nói lời cảm ơn. Đây không phải thủ tục, mà là dịp khép lại quãng làm việc chung cho tử tế. Câu hẹn: "Anh ơi, trước khi em sang bên kia, em xin anh mười lăm phút để rà lại bàn giao lần cuối và có vài lời với anh."
Trong buổi đó, rà nhanh danh sách, hỏi sếp có còn lo phần nào không. Rồi nói lời cảm ơn cụ thể, không chung chung. Thay vì "em cảm ơn anh đã chỉ bảo", nói rõ một việc sếp đã giúp mình: "Em nhớ hồi dự án đầu tiên anh đã để em tự trình bày với khách hàng dù em còn non. Lần đó em học được nhiều hơn cả năm trước cộng lại. Em cảm ơn anh."
Một lời cảm ơn cụ thể chạm tới người nghe vì nó cho thấy mình thật sự nhớ. Nếu quan hệ với sếp cũ không thật suôn sẻ, vẫn tìm được một điều để cảm ơn thật lòng, dù nhỏ. Không cần giả vờ thân thiết, chỉ cần đúng mực.
Kết thúc bằng một câu mở cửa: "Sau này phòng mình có việc gì cần em hỗ trợ, anh cứ nhắn em." Câu này giữ quan hệ mà không hứa quá sức, vì phần giới hạn sẽ được bàn ở mục sau.
Sau khi chuyển: hỗ trợ phòng cũ trong giới hạn
Những tuần đầu ở phòng mới, gần như chắc chắn người nhận việc hoặc sếp cũ sẽ gọi hỏi. Trả lời nhanh, chu đáo trong khoảng hai ba tuần đầu là hợp lý và được đánh giá cao. Nhưng nếu kéo dài, mình sẽ bị chia sức và sếp mới bắt đầu không vui.
Cách giữ cân bằng: trả lời những câu hỏi về việc đã bàn giao, nhưng hướng dần người nhận tự giải quyết. Thay vì làm hộ, chỉ cách: "Phần này em ghi ở mục ba của bản bàn giao đó, em xem lại thử, vướng chỗ nào nhắn chị." Sau một thời gian, người nhận sẽ tự tin hơn và ít hỏi đi.
Nếu phòng cũ nhờ làm hẳn một việc mới, không phải câu hỏi về việc đã bàn giao, thì nên báo sếp mới trước khi nhận. Câu với sếp cũ: "Dạ, việc này em cần xin ý chị trưởng phòng bên em trước, vì em đang có lịch việc bên này. Em hỏi rồi báo lại anh trong hôm nay." Câu này không từ chối thẳng, nhưng đặt việc vào đúng kênh.
Giữ quan hệ tốt với sếp cũ về lâu dài không cần nhiều. Thỉnh thoảng hỏi thăm, chúc mừng khi phòng cũ có kết quả tốt, và khi có dịp phối hợp thì làm tận tâm. Chừng ấy là đủ.
Sai hay gặp khi bàn giao
Phần lớn những lần bàn giao làm sứt mẻ quan hệ đều rơi vào một trong mấy lỗi sau. Đọc để tự rà trước ngày chuyển.
- Chỉ đưa danh sách mà không kèm người nhận làm thử lần nào.
- Dồn hết việc bàn giao vào hai ngày cuối.
- Để lại việc dở mà không ghi rủi ro, người nhận phát hiện khi đã muộn.
- Quên giới thiệu người nhận với đối tác, khách hàng vẫn gọi cho mình.
- Không báo bộ phận phụ trách thu hồi quyền truy cập cũ.
- Than phiền về phòng cũ với đồng nghiệp phòng mới ngay tuần đầu.
Tự kiểm vào ngày cuối ở phòng cũ: nếu ngày mai mình nghỉ ốm cả tuần, người nhận có làm được mọi việc định kỳ không. Nếu câu trả lời là chưa, còn một việc cần kèm thêm trước khi đi.
Một câu tự kiểm nữa dành cho quan hệ: mình đã nói lời cảm ơn cụ thể với sếp cũ và những đồng nghiệp đã giúp mình chưa. Thiếu lời cảm ơn không làm hỏng bàn giao, nhưng làm quãng thời gian làm việc chung khép lại hơi lạnh, và người ở lại nhớ điều đó lâu hơn mình nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Bàn giao trước khi chuyển phòng nên mất bao lâu?
Tuỳ khối lượng và chu kỳ việc. Một nguyên tắc dễ dùng là người nhận nên được làm thử ít nhất một lần mỗi việc định kỳ có mình kèm. Việc theo tháng thì thời gian bàn giao khó ngắn hơn một chu kỳ tháng.
Nếu chưa có người nhận việc thì bàn giao cho ai?
Bàn giao cho sếp cũ hoặc người sếp chỉ định tạm, kèm danh sách thật chi tiết. Đề nghị sếp cho phép mình hỗ trợ người nhận chính thức khi họ đến, trong một khoảng thời gian thoả thuận trước.
Sau khi chuyển rồi mà phòng cũ vẫn gọi liên tục thì làm sao?
Trả lời câu hỏi về việc đã bàn giao trong vài tuần đầu, nhưng hướng người nhận tự tìm trong tài liệu. Nếu được nhờ làm việc mới, xin ý sếp mới trước. Lâu dần người nhận tự tin hơn và tự giải quyết được.
Có nên tặng quà sếp cũ khi chuyển phòng không?
Không bắt buộc. Một lời cảm ơn cụ thể, trực tiếp, thường có giá trị hơn quà. Nếu muốn, một món nhỏ mang tính kỷ niệm cho cả phòng là đủ, không nên tặng riêng sếp món giá trị lớn.
Có cần bàn giao bằng văn bản có chữ ký không?
Tuỳ quy định công ty. Nhiều nơi có mẫu biên bản bàn giao, nhất là khi có tài sản, tài khoản hay hồ sơ quan trọng. Nếu công ty không yêu cầu, một email gửi sếp cũ và người nhận kèm danh sách bàn giao cũng là bằng chứng đủ rõ.
Quan hệ với sếp cũ không tốt thì có cần bàn giao kỹ không?
Càng cần. Bàn giao kỹ là cách khép lại chuyên nghiệp, giúp mình không bị quy trách nhiệm mơ hồ về sau, và cho sếp mới thấy mình làm việc tử tế dù hoàn cảnh không dễ.