Muốn sếp đổi cách giao việc mà không thấy bị dạy, bạn nên bắt đầu từ phía mình: thay đổi cách nhận việc, đề xuất một công cụ nhỏ giúp cả hai đỡ nhầm, và chỉ nói thẳng về cách giao việc khi đã thử mà vẫn vướng. Lời góp ý nên xoay quanh ảnh hưởng cụ thể tới kết quả, như làm lại, trễ hạn, trùng việc, chứ không nhận xét sếp "giao việc kém".
Cách giao việc là thói quen lâu năm của mỗi người quản lý, và rất ít người thích bị nhân viên chỉ ra thói quen của mình. Tin tốt là phần lớn vướng mắc khi nhận việc có thể gỡ mà không cần sếp thay đổi gì nhiều, chỉ cần bạn đưa ra một cách làm mới mà sếp thấy tiện. Khi đó sếp tự sửa mà không có cảm giác đang bị sửa.
Những kiểu giao việc hay gây vướng
Trước khi góp ý, gọi đúng tên vấn đề. Bảng dưới đây là những kiểu hay gặp ở nhiều chỗ làm, kèm ảnh hưởng thường thấy. Ví dụ đều là giả định.
| Kiểu giao việc | Ảnh hưởng thường gặp | Gỡ từ phía mình được không |
|---|---|---|
| Giao miệng lúc đi ngang, không ghi lại | Hiểu khác nhau, sau phải làm lại | Được: nhắn tin xác nhận ngay sau khi nghe |
| Không nói hạn, chỉ nói "làm sớm nhé" | Bạn ưu tiên sai, sếp hỏi bất ngờ | Được: hỏi lại mốc cụ thể |
| Đổi ưu tiên mà không báo việc cũ dừng hay tiếp | Hai việc cùng dở dang | Phần lớn được: hỏi việc nào lùi lại |
| Giao cùng một việc cho hai người | Trùng công, đồng nghiệp va chạm | Khó: cần nói với sếp |
| Giao qua nhiều kênh: nhóm chat, email, nói miệng | Sót việc, không biết bản nào là cuối | Một phần: gom lại một chỗ, cần sếp đồng ý |
| Giao sát giờ về, yêu cầu xong trong đêm | Quá tải, chất lượng giảm | Khó: cần nói với sếp nếu lặp lại |
Cột cuối là chỗ quan trọng. Với những kiểu gỡ được từ phía mình, hãy làm trước khi góp ý. Chỉ với những kiểu mà bạn không tự gỡ được, hoặc đã gỡ mà vẫn lặp lại, mới cần một cuộc nói chuyện với sếp.
Vì sao góp ý cách giao việc dễ bị nghe thành "dạy đời"
Giao việc là phần cốt lõi của vai trò quản lý. Khi nhân viên nói "anh giao việc chưa rõ", sếp có thể nghe thành "anh chưa làm tốt việc của một người quản lý". Đó là lý do câu góp ý nghe nhẹ nhàng trên giấy nhưng khi nói ra lại làm không khí chùng xuống.
Thêm nữa, sếp thường không thấy được cái giá của cách giao việc. Câu "làm cái báo cáo cho anh" mất ba giây để nói, còn ba ngày làm lại vì hiểu sai thì sếp không chứng kiến. Sếp chỉ thấy kết quả chưa đúng ý và có khi nghĩ vấn đề nằm ở người làm. Vì vậy góp ý về cách giao việc mà không có ví dụ cụ thể về cái giá đó thì rất khó thuyết phục.
Cuối cùng, nhiều sếp được đề bạt từ vị trí chuyên môn, chưa từng được hướng dẫn cách giao việc. Họ giao theo cách mà sếp cũ đã giao cho họ. Hiểu điều này giúp bạn bớt bực và chuyển sang tâm thế cùng sếp xây một cách làm, thay vì đòi sếp "sửa lỗi".
Bắt đầu từ phía mình: thay đổi cách nhận việc
Nhắn tin xác nhận ngay sau khi nhận việc miệng. Một tin ngắn theo khuôn: việc gì, kết quả cần có, hạn khi nào, gửi cho ai. Ví dụ: "Em xác nhận: báo cáo doanh số quý ba theo vùng, dạng bảng, gửi anh trước trưa thứ năm. Có gì sai anh sửa giúp em." Sếp chỉ cần gõ "ok" hoặc sửa một chữ. Sau vài lần, chính sếp quen nhìn vào tin xác nhận để kiểm.
Hỏi hạn bằng lựa chọn. Thay vì hỏi "khi nào anh cần", hỏi "anh cần trong hôm nay hay thứ sáu là được ạ?". Câu hỏi có lựa chọn giúp sếp trả lời nhanh, và cho bạn thông tin để xếp ưu tiên.
Khi có việc mới chen vào, hỏi việc nào lùi lại. "Em đang làm báo cáo cho anh hạn thứ năm, giờ thêm việc này thì em để báo cáo sang thứ sáu, hay việc này chờ em xong báo cáo ạ?" Câu này đưa quyết định ưu tiên về đúng người có quyền quyết.
Gom việc vào một danh sách chung. Nếu nhóm có bảng theo dõi việc, ghi mọi việc sếp giao vào đó, kể cả việc giao miệng. Nếu chưa có, bạn tự lập một bảng đơn giản và chia sẻ với sếp. Đó là cách gom kênh mà không phải bảo sếp "đừng giao qua nhiều chỗ".
Khi cần nói thẳng: khung một cuộc nói chuyện
Có những thứ bạn không tự gỡ được, như giao trùng việc cho hai người hay giao sát giờ thường xuyên. Khi đó hãy xin một buổi nói chuyện riêng và đi theo khung dưới đây.
- Mở bằng mục tiêu chung. "Em muốn bàn cách để việc anh giao được làm đúng ý ngay lần đầu, đỡ mất công cả hai."
- Đưa một hai ví dụ gần đây, nói về việc. "Tuần trước bản đề xuất anh giao cho em và bạn Hà cùng lúc, hai đứa làm song song hai ngày mới biết."
- Nói ảnh hưởng cụ thể. "Mất khoảng hai ngày công, và bạn Hà hơi ngại vì tưởng em giành việc."
- Đề xuất cách làm, nhận phần làm. "Em đề xuất mỗi việc anh giao mình ghi tên một người chính vào bảng chung. Em lập sẵn bảng, anh chỉ cần điền tên khi giao."
- Hỏi ý sếp và chốt thử. "Anh thấy thử trong một tháng được không, rồi mình xem lại?"
Đề xuất "thử trong một tháng" làm thay đổi trở nên nhẹ: sếp không phải cam kết đổi thói quen mãi mãi, chỉ đồng ý một thử nghiệm. Và bạn là người lo phần chuẩn bị, nên sếp không thấy mình bị giao thêm việc.
Câu nói mẫu theo từng kiểu giao việc
Mỗi câu gói ví dụ, ảnh hưởng và đề xuất. Đổi xưng hô và chi tiết cho hợp chỗ làm.
- Giao miệng hay bị hiểu khác: "Anh ơi, mấy lần gần đây em hiểu chưa đúng ý anh nên phải làm lại. Từ giờ nhận việc xong em nhắn lại một dòng tóm tắt, anh liếc giúp em xem đúng chưa nhé."
- Ưu tiên đổi liên tục: "Chị ơi, tuần này em có bốn việc chị giao thêm, em sợ xếp sai thứ tự. Đầu mỗi sáng em gửi chị danh sách, chị đánh số giúp em việc nào trước được không ạ?"
- Giao trùng cho hai người: "Anh, việc đề xuất hôm trước em với bạn Hà cùng làm mất hai ngày. Em nghĩ mình ghi tên người phụ trách chính cho mỗi việc là đỡ ngay."
- Giao sát giờ thường xuyên: "Chị ơi, tháng này có năm lần việc gấp tới sau năm giờ. Em vẫn làm được khi thật cần, nhưng nếu biết sớm từ đầu chiều thì em làm kỹ hơn. Có cách nào mình báo trước được không ạ?"
- Việc thiếu thông tin đầu vào: "Anh, để em làm nhanh hơn, mỗi lần giao việc kiểu này anh cho em thêm ba thông tin: dùng để làm gì, ai đọc, cần dài cỡ nào. Em làm sẵn một mẫu ngắn để anh điền nhé."
Để ý cách các câu đều có phần "em sẽ làm gì" hoặc "em làm sẵn". Khi người góp ý nhận phần việc, lời góp ý không còn là yêu cầu sếp thay đổi mà thành lời đề nghị hợp tác.
Ví dụ một cuộc nói chuyện từ đầu đến cuối
Ví dụ giả định: Minh làm điều phối dự án ở một công ty xây dựng tại Hải Phòng. Sếp của Minh hay giao việc qua ba kênh: nói miệng ở công trường, nhắn nhóm chat chung và gửi email lúc tối. Có lần Minh làm theo tin nhắn chiều, nhưng tối sếp gửi email sửa lại mà Minh không đọc kịp, sáng hôm sau giao nhầm bản cho đội thi công.
Minh không mở lời bằng chuyện "anh giao việc lộn xộn". Anh xin sếp mười lăm phút cuối buổi họp tuần, nói: "Anh ơi, sáng thứ tư em giao nhầm bản vẽ cho đội thi công, lỗi là em không đọc email tối. Em nghĩ cách để không lặp lại: em lập một bảng việc chung, mỗi tối trước khi về em cập nhật mọi yêu cầu anh giao qua các kênh, anh xem lại một lần là chốt. Có gì đổi sau giờ đó, anh nhắn riêng em một dòng là em biết phải kiểm."
Sếp đồng ý, còn nói thêm sẽ cố gom việc vào giờ chiều. Minh không yêu cầu sếp bỏ thói quen gửi email tối, nhưng đã tạo ra một điểm gom khiến việc giao qua nhiều kênh không còn gây nhầm. Hai tháng sau, chính sếp đề nghị cả phòng dùng bảng đó. Cách giao việc đã đổi, mà không ai phải nghe một câu góp ý nặng nề.
Sai hay gặp và theo dõi sau khi góp ý
Những lỗi làm hỏng cuộc nói chuyện, và cách giữ thay đổi sau khi sếp đã đồng ý.
- Góp ý khi đang bực vì vừa phải làm lại, giọng nói lộ trách móc.
- Nói chung chung "anh giao việc không rõ" mà không có ví dụ.
- So sánh với sếp cũ hoặc sếp phòng khác: "Bên phòng kia sếp họ giao rõ lắm."
- Đòi sếp đổi nhiều thứ cùng lúc.
- Sếp đồng ý nhưng không ai theo dõi, hai tuần sau mọi thứ lại như cũ. Bạn nên tự giữ nhịp: duy trì tin xác nhận, cập nhật bảng việc, và sau một tháng hỏi sếp "cách mới có tiện cho anh không, có cần chỉnh gì không".
- Tự kiểm: Mình đã thử gỡ từ phía mình trước chưa? Có ví dụ và ảnh hưởng cụ thể không? Đề xuất có nhỏ, dễ làm, và mình có nhận phần chuẩn bị không?
Góp ý về cách giao việc thành công nhất là khi sau đó không ai nhớ đã từng có lời góp ý, chỉ thấy việc chạy trơn hơn. Đó cũng là cách giữ quan hệ tốt nhất với sếp.
Câu hỏi thường gặp
Sếp giao việc không rõ ràng thì nên làm gì trước?
Trước hết, thay đổi cách nhận việc: nhắn tin xác nhận yêu cầu ngay sau khi nghe, hỏi hạn bằng lựa chọn cụ thể, hỏi việc nào lùi lại khi có việc mới chen vào. Phần lớn vướng mắc được gỡ ở bước này mà không cần góp ý thẳng với sếp.
Có nên nói thẳng với sếp là sếp giao việc không rõ?
Không nên dùng câu nhận xét chung như vậy, vì sếp dễ nghe thành bị chê. Hãy nói về một hai ví dụ cụ thể, ảnh hưởng tới công việc và đề xuất một cách làm mà bạn nhận phần chuẩn bị. Như vậy sếp thấy được giúp chứ không thấy bị dạy.
Sếp giao việc qua nhiều kênh khác nhau thì xử lý sao?
Bạn có thể tự lập một bảng việc chung, cập nhật mọi yêu cầu từ các kênh vào đó và mời sếp xem lại mỗi ngày. Khi bảng đã thành thói quen, đề nghị sếp nhắn riêng khi có thay đổi sau giờ chốt. Cách này gom kênh mà không cần bảo sếp đổi thói quen.
Sếp giao cùng một việc cho hai người thì có nên báo không?
Nên báo sớm, ngay khi phát hiện, để tránh mất công đôi. Nói với sếp về việc cụ thể và đề xuất ghi tên người phụ trách chính cho mỗi việc. Đồng thời nói chuyện với đồng nghiệp kia để thống nhất, tránh hiểu lầm là giành việc.
Góp ý xong mà sếp quên, lại giao như cũ thì sao?
Bạn giữ nhịp thay đổi bằng những việc mình đã nhận làm, như tin xác nhận và bảng việc chung. Sau khoảng một tháng, hỏi sếp cách mới có tiện không và có cần chỉnh gì. Nhắc nhẹ qua kết quả tốt sẽ hiệu quả hơn nhắc lại lời góp ý.
Sếp hay giao việc gấp sát giờ về thì nói thế nào?
Ghi lại số lần trong một tháng, rồi nói riêng với sếp rằng bạn vẫn làm khi thật cần nhưng biết sớm thì làm kỹ hơn, và hỏi có cách báo trước được không. Nếu tình trạng làm thêm giờ kéo dài, hãy tra nội quy và quy định hiện hành về thời giờ làm việc.