ThuongCap.comThượng Cấp
Báo cáo công việc cho sếp

Xin ý kiến sếp đúng cách: đưa sẵn lựa chọn thay vì hỏi "giờ làm sao anh"

Xin ý kiến sếp hiệu quả là mang tới hai ba lựa chọn đã cân nhắc, kèm được mất và đề xuất của mình, để sếp chỉ cần chọn. Cách chuẩn bị, câu mẫu và khi nào nên hỏi mở.

A team member points at one of three blank cards laid out on a desk while a seated manager rests a chin on one hand considering, bright office, faces out of focus

Xin ý kiến sếp đúng cách là mang tới hai hoặc ba lựa chọn mình đã cân nhắc, mỗi lựa chọn kèm cái được và cái mất, cùng với đề xuất của mình và lý do — để sếp chỉ cần chọn hoặc chỉnh, thay vì phải nghĩ từ đầu. Câu "giờ làm sao anh" chuyển nguyên bài toán lên vai sếp; câu "em đề xuất A vì lý do này, anh duyệt giúp em" cho thấy mình đã làm phần việc của mình.

Không phải sếp không thích được hỏi. Sếp thích được hỏi đúng chỗ: ở những quyết định thuộc quyền sếp, khi mình đã làm hết phần tìm hiểu trong tầm tay. Bài này đi qua cách chuẩn bị lựa chọn, câu nói mẫu, cách viết khi xin ý kiến bằng tin nhắn, và những lúc nên hỏi mở thay vì đưa sẵn phương án.

Vì sao "giờ làm sao anh" làm sếp mệt

Thử đặt mình vào vị trí sếp. Một ngày sếp nhận nhiều câu hỏi từ nhiều người. Mỗi câu "giờ làm sao" đòi sếp phải hiểu bối cảnh, tự nghĩ ra các hướng đi, tự cân nhắc từng hướng, rồi mới quyết. Nếu câu hỏi tới từ năm người, sếp phải làm phần việc đó năm lần. Trong khi người hỏi, người ở gần việc nhất, lẽ ra là người hiểu bối cảnh rõ nhất và nghĩ ra lựa chọn nhanh nhất.

Câu hỏi mở cũng khiến quyết định chậm. Sếp thường không trả lời ngay mà để "anh nghĩ đã", và câu hỏi nằm đó một ngày, hai ngày. Ngược lại, khi có lựa chọn sẵn, nhiều sếp trả lời được trong một phút: "ừ, làm A đi", hoặc "A nhưng thêm điều này". Việc của mình chạy tiếp ngay.

Quan trọng hơn, cách mình xin ý kiến là một tín hiệu về năng lực. Người luôn đưa câu hỏi mở dần dần bị coi là người cần được chỉ việc. Người đưa lựa chọn có cân nhắc bị coi là người tự lo được, chỉ cần duyệt. Theo thời gian, nhóm thứ hai được giao việc lớn hơn và được tin để tự quyết những việc nhỏ hơn mà không cần hỏi.

Chuẩn bị lựa chọn trong mười lăm phút

Không cần một bản phân tích dài. Với phần lớn câu hỏi trong công việc hằng ngày, mười lăm phút ngồi viết theo các bước sau là đủ.

  1. Viết ra trong một câu: cần quyết điều gì, trước khi nào. Nếu không viết được một câu, câu hỏi chưa đủ rõ để mang tới sếp.
  2. Liệt kê mọi hướng có thể, kể cả hướng "không làm gì" hoặc "chờ thêm". Thường sẽ ra ba tới năm hướng.
  3. Gạch những hướng rõ ràng không khả thi, giữ lại hai hoặc ba.
  4. Với mỗi hướng còn lại, viết một dòng cái được và một dòng cái mất: thời gian, chi phí, rủi ro, ảnh hưởng tới người khác.
  5. Chọn hướng mình đề xuất và viết lý do trong một câu.
  6. Ghi rõ phần nào mình cần sếp: chỉ duyệt, hay cần sếp gọi cho ai, hay cần sếp cấp thêm nguồn lực.

Nếu làm xong bước bốn mà vẫn không biết chọn hướng nào, đó cũng là thông tin có ích. Khi đó nói thẳng với sếp: mình thấy hai hướng ngang nhau, khác biệt nằm ở điểm này, và mình cần sếp cân nhắc vì điểm đó liên quan tới ưu tiên chung mà sếp nắm rõ hơn. Đó vẫn là xin ý kiến có chuẩn bị.

Một ví dụ: khách xin dời ngày giao hàng

Dưới đây là cách trình bày lựa chọn cho một tình huống giả định: khách lớn xin dời ngày giao hàng sớm lên ba ngày. Cùng một tình huống, so cách hỏi mở và cách đưa lựa chọn.

Hỏi mởĐưa lựa chọn
Câu nói"Khách xin giao sớm ba ngày, giờ làm sao anh?""Khách xin giao sớm ba ngày. Em có ba hướng, em đề xuất hướng hai."
Hướng một—Đồng ý giao đủ, cả xưởng làm thêm giờ ba ngày; giữ được khách, tốn chi phí làm thêm
Hướng hai—Giao trước phần khách cần gấp, phần còn lại đúng hạn cũ; ít tốn kém, khách vẫn có hàng dùng
Hướng ba—Giữ hạn cũ, giải thích lý do; không tốn thêm, rủi ro khách không vui
Cần sếpSếp tự nghĩAnh duyệt hướng hai và gọi cho quản lý bên khách để chốt

Với cách thứ hai, sếp chỉ cần một câu: "được, làm hướng hai", hoặc "hướng hai, nhưng em hỏi khách thử xem phần gấp là phần nào". Câu chuyện xong trong hai phút. Với cách thứ nhất, sếp sẽ hỏi lại hàng loạt câu: khách cần hết hay một phần, xưởng làm thêm được không, tốn bao nhiêu. Tất cả những câu đó mình lẽ ra đã trả lời được trước.

Câu nói mẫu khi xin ý kiến

Dưới đây là vài mẫu, xưng "em" gọi "anh/chị", từ việc nhỏ tới việc cần cân nhắc nhiều hơn.

Việc nhỏ, cần duyệt nhanh: "Anh ơi, phòng họp lớn thứ Năm bị trùng lịch, em đề xuất chuyển buổi họp khách sang phòng nhỏ tầng hai, đủ chỗ cho tám người. Anh đồng ý thì em báo khách luôn ạ."

Việc vừa, có hai hướng: "Chị ơi, nhà cung cấp cũ tăng giá, em có hai hướng: giữ nhà cung cấp cũ và xin điều chỉnh ngân sách, hoặc chuyển sang bên mới đã thử mẫu đạt nhưng chưa từng làm đơn lớn. Em nghiêng về giữ bên cũ trong quý này và thử bên mới với đơn nhỏ song song. Chị thấy sao ạ?"

Việc lớn, cần buổi riêng: "Anh cho em hai mươi phút trong tuần này để xin ý kiến về việc sắp xếp lại lịch trực của nhóm. Em đã chuẩn bị ba phương án và đề xuất một, em gửi trước bản tóm tắt để anh xem."

Để ý cấu trúc chung: bối cảnh một câu, các hướng, đề xuất của mình, câu hỏi kết rõ ràng. Câu hỏi kết nên là câu sếp trả lời được ngắn: "anh đồng ý không", "chị chọn hướng nào", chứ không phải "anh nghĩ sao về chuyện này" vốn mở ra một cuộc thảo luận dài.

Khi nào nên hỏi mở thay vì đưa lựa chọn

Khi mình chưa đủ thông tin để nghĩ ra lựa chọn. Ví dụ việc liên quan tới chiến lược chung mà sếp nắm, mình không nắm. Khi đó hỏi để hiểu bối cảnh trước: "Em cần hiểu thêm ưu tiên của phòng trong quý này để đề xuất cho đúng, anh cho em biết mình đang nghiêng về giữ khách cũ hay mở khách mới ạ?"

Khi sếp muốn đào tạo mình. Có sếp thích hỏi ngược "em thấy sao" để mình tự nghĩ. Khi gặp sếp như vậy, cứ trả lời bằng đề xuất của mình; đó chính là điều sếp muốn.

Khi việc hoàn toàn mới với cả hai. Đôi khi sếp và mình cùng chưa từng gặp tình huống. Lúc đó cùng nghĩ có giá trị hơn mang lựa chọn một mình nghĩ ra. Vẫn nên chuẩn bị vài ý ban đầu để buổi nói chuyện có điểm bắt đầu.

Khi chuyện liên quan tới con người nhạy cảm. Ví dụ mâu thuẫn trong nhóm, chuyện sức khoẻ hay gia đình của đồng nghiệp. Đưa sẵn phương án xử lý người khác có thể bị coi là vượt vai. Nói tình hình và hỏi sếp muốn xử lý thế nào.

Xin ý kiến bằng tin nhắn hoặc email

Nhiều lần xin ý kiến diễn ra qua tin nhắn. Khung vẫn giữ nguyên, chỉ cần trình bày cho dễ đọc trên điện thoại.

  • Dòng đầu: tên việc và hạn cần trả lời, ví dụ "[Dời lịch giao hàng] cần anh chọn trước 15 giờ".
  • Dòng hai: bối cảnh một câu.
  • Các dòng tiếp: mỗi lựa chọn một dòng, đánh số hoặc chữ cái, mỗi dòng có được và mất.
  • Dòng đề xuất: "Em đề xuất số 2 vì…" trong một câu.
  • Dòng kết: "Anh trả lời giúp em số 1, 2 hay 3 ạ."
  • Nếu sếp trả lời bằng một chữ số, xác nhận lại: "Dạ em làm theo số 2", để không ai nhầm.

Đánh số lựa chọn là chi tiết nhỏ nhưng rất có ích: sếp đang bận chỉ cần gõ một chữ số là xong. Với việc quan trọng, sau khi sếp trả lời qua tin nhắn, ghi kết luận vào email hoặc bảng theo dõi chung, để vài tuần sau ai hỏi vì sao chọn hướng đó thì vẫn tra lại được.

Khi sếp không chọn lựa chọn nào của mình

Sếp đưa ra hướng thứ tư. Đó là điều bình thường; sếp có thể biết thông tin mình chưa biết. Hỏi ngắn để hiểu lý do nếu tiện: "Dạ, để em hiểu thêm, anh chọn hướng này vì ưu tiên giữ quan hệ với bên khách ạ?" Hiểu lý do giúp lần sau mình đề xuất sát hơn.

Sếp chọn hướng mình thấy rủi ro. Nêu rủi ro một lần, cụ thể, rồi làm theo. Ghi lại quyết định để hai bên cùng nhớ.

Sếp bảo "em tự quyết đi". Đây là dấu hiệu tốt: sếp tin mình. Quyết theo đề xuất của mình và báo kết quả sau. Lần sau với việc tương tự, có thể hỏi sếp có cần xin ý kiến nữa không hay chỉ báo sau.

Sếp im lặng quá hạn. Nhắc một lần kèm hạn và hệ quả. Nếu việc không thể chờ và thuộc tầm của mình, báo trước mình sẽ làm theo đề xuất nếu tới giờ đó chưa có ý kiến khác.

Những lỗi hay gặp khi đưa lựa chọn

Lỗi thứ nhất là đưa lựa chọn "bù nhìn": một phương án tốt và hai phương án rõ ràng tệ, chỉ để sếp thấy là có ba. Sếp nhìn ra ngay, và cảm giác bị dẫn dắt làm giảm lòng tin vào đề xuất của mình. Nếu thật sự chỉ có một hướng hợp lý, cứ nói thẳng đó là xin duyệt, kèm lý do vì sao các hướng khác không khả thi.

Lỗi thứ hai là giấu cái mất của phương án mình thích. Mọi lựa chọn đều có giá phải trả; khi mình chỉ nói cái được của đề xuất và chỉ nói cái mất của các hướng khác, sếp sẽ phải tự đi tìm phần bị giấu. Nói thẳng cái giá của đề xuất của mình giúp sếp tin phần phân tích còn lại.

Lỗi thứ ba là trình bày quá dài. Mỗi lựa chọn nên gói trong một hai câu; phần phân tích chi tiết để trong tài liệu kèm theo cho ai muốn đọc. Lỗi thứ tư là đưa lựa chọn cho việc thuộc tầm mình tự quyết, khiến sếp phải xử lý chuyện lẽ ra không cần tới sếp. Trước khi mang tới, tự hỏi: việc này có vượt quyền, ngân sách hay phạm vi của mình không. Nếu không, cứ làm và báo sau.

Câu hỏi thường gặp

Có phải lúc nào cũng nên đưa sẵn lựa chọn khi hỏi sếp?

Phần lớn trường hợp thì nên. Ngoại lệ là khi mình chưa đủ thông tin về ưu tiên chung, khi việc liên quan tới con người nhạy cảm, hoặc khi việc hoàn toàn mới với cả hai. Khi đó hỏi để hiểu bối cảnh trước, rồi mới đề xuất.

Đưa bao nhiêu lựa chọn là vừa?

Hai hoặc ba là hợp nhất. Một lựa chọn thì giống xin duyệt hơn là xin ý kiến; nhiều hơn ba thì sếp phải tự lọc. Nếu có nhiều hướng, mình tự gạch bớt những hướng yếu và chỉ mang theo những hướng đáng cân nhắc.

Đề xuất của mình bị sếp gạt đi nhiều lần thì sao?

Hỏi sếp tiêu chí sếp đang dùng để chọn, như ưu tiên chi phí, tốc độ hay giữ quan hệ khách hàng. Có thể mình đang cân nhắc theo tiêu chí khác sếp. Khi đã hiểu, đề xuất của mình sẽ sát hơn và ít bị gạt hơn.

Xin ý kiến sếp quá nhiều có làm sếp nghĩ mình không tự lập?

Có thể, nếu nhiều câu hỏi thuộc tầm mình tự quyết được. Thử hỏi sếp một lần những loại việc nào mình được tự quyết rồi báo sau, loại nào cần xin ý kiến trước. Thống nhất ranh giới đó giúp cả hai đỡ mất thời gian.

Sếp nói "em thấy sao" thì nên trả lời thế nào?

Trả lời bằng đề xuất cụ thể của mình kèm lý do ngắn, không đẩy ngược lại bằng câu "dạ tuỳ anh". Sếp hỏi vậy thường để xem mình nghĩ thế nào hoặc để mình tập ra quyết định. Một đề xuất rõ ràng là câu trả lời tốt nhất.

Xin ý kiến qua tin nhắn có kém lịch sự hơn gặp trực tiếp không?

Với việc nhỏ và vừa thì không, miễn tin nhắn rõ ràng và lễ phép. Với việc lớn, liên quan tới nhiều người hoặc tiền lớn, nên xin một buổi nói chuyện ngắn và gửi trước bản tóm tắt lựa chọn để sếp xem trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138