ThuongCap.comThượng Cấp
Hiểu sếp và thống nhất kỳ vọng

Hỏi sếp kỳ vọng công việc: những câu nên hỏi trong buổi nói chuyện đầu tiên

Bộ câu hỏi để thống nhất kỳ vọng với sếp: làm tốt nghĩa là gì, đo bằng gì, việc nào không được sai, và cách ghi lại để hai bên cùng nhớ một chuyện.

Overhead view of two coffee cups, an open blank notebook and a pen on a wooden table between an employee and a manager, hands resting, soft daylight, navy cloth and amber tones

Hỏi sếp kỳ vọng công việc là hỏi bốn điều: thế nào thì coi là làm tốt, sếp nhìn vào đâu để biết điều đó, việc gì tuyệt đối không được sai, và trong khoảng thời gian nào thì hai bên xem lại. Nếu chỉ hỏi "anh kỳ vọng gì ở em", bạn thường nhận được câu trả lời chung chung như "chủ động hơn" hay "làm cho tốt", nghe xong vẫn không biết ngày mai phải làm khác đi ở đâu.

Buổi nói chuyện đầu tiên về kỳ vọng có thể là khi bạn nhận vị trí mới, khi sếp mới về, khi đầu năm hay đầu quý, hoặc đơn giản là khi bạn cảm thấy mình và sếp đang nhìn công việc theo hai cách khác nhau. Bài này đưa bộ câu hỏi theo thứ tự, câu đáp khi sếp trả lời mơ hồ, và cách ghi lại để hai bên cùng nhớ một chuyện.

Vì sao kỳ vọng không nói ra là nguồn của phần lớn hiểu lầm

Rất nhiều lần nhân viên bị đánh giá thấp không phải vì làm kém, mà vì làm giỏi ở chỗ sếp không quan tâm. Ví dụ giả định: một nhân viên chăm sóc khách hàng dành nhiều thời gian viết thư trả lời thật chỉn chu, trong khi điều sếp theo dõi lại là thời gian phản hồi. Cuối quý, người đó bất ngờ khi nghe nhận xét "chậm", dù tự thấy mình làm rất tận tâm.

Kỳ vọng thường có ba lớp. Lớp được viết ra trong mô tả công việc hay chỉ tiêu. Lớp sếp nghĩ trong đầu nhưng chưa nói, vì sếp cho rằng ai cũng hiểu. Và lớp sếp chưa kịp nghĩ tới, chỉ lộ ra khi có chuyện. Buổi nói chuyện về kỳ vọng nhằm kéo lớp thứ hai ra ánh sáng và đoán trước phần nào lớp thứ ba.

Hỏi kỳ vọng cũng là cách bảo vệ bạn. Khi kỳ vọng đã được nói ra và ghi lại, buổi đánh giá sau đó có căn cứ chung. Nếu sếp thay đổi ưu tiên, bạn có thể chỉ ra điều đã thống nhất và hỏi điều gì đã đổi, thay vì tranh luận dựa vào trí nhớ của mỗi người.

Xin lịch và mở đầu buổi nói chuyện cho tự nhiên

Nhiều người ngại xin một buổi riêng để hỏi kỳ vọng vì sợ sếp nghĩ mình có vấn đề. Cách tránh là gắn lời xin với một lý do công việc rõ ràng. Mẫu tin nhắn xin lịch: "Dạ anh, em muốn xin anh khoảng ba mươi phút trong tuần này để thống nhất ưu tiên của em cho quý tới, để em sắp việc cho đúng. Anh tiện hôm nào ạ?" Lý do "sắp việc cho đúng" nghe tích cực và cho sếp biết trước nội dung.

Khi vào buổi, câu mở đầu nên nói rõ bạn muốn mang về điều gì. Mức mềm: "Em muốn nghe anh chia sẻ anh mong đợi gì ở phần việc của em, để em không đi lệch." Mức rõ hơn: "Em chuẩn bị mấy câu hỏi về mục tiêu, cách đo và những việc không được sai. Em hỏi lần lượt nhé chị." Mức thẳng, khi đã có dấu hiệu hai bên đang hiểu khác nhau: "Gần đây em thấy có vài lần em làm chưa đúng ý anh, em muốn hỏi lại cho rõ anh mong đợi điều gì."

Mang theo sổ hoặc máy để ghi. Việc ghi chép ngay trước mặt cho sếp thấy bạn nghiêm túc, và cũng nhắc sếp cân nhắc lời nói hơn. Nếu sếp nói nhanh, đừng ngại hỏi lại để ghi cho đúng: "Anh nói lại giúp em ý thứ hai, em ghi cho đủ ạ."

Bộ câu hỏi theo thứ tự cho buổi nói chuyện

Xin trước khoảng ba mươi phút, nói rõ mục đích. Đi theo thứ tự dưới đây, từ rộng tới hẹp. Không cần hỏi hết nếu sếp đã trả lời gộp.

  1. Mục tiêu chung: "Trong sáu tháng tới, anh muốn phòng mình đạt được điều gì nhất? Phần việc của em góp vào đó ở đâu?"
  2. Hình dung thành công: "Nếu đến cuối quý chị thấy em làm tốt, thì chị sẽ nhìn thấy những gì cụ thể ạ?" Câu này buộc câu trả lời phải mô tả được.
  3. Cách đo: "Anh sẽ nhìn vào số liệu nào, hoặc hỏi ai, để biết việc của em đang ổn?"
  4. Điều không được sai: "Có việc nào mà chỉ cần sai một lần là ảnh hưởng lớn, để em đặc biệt cẩn thận không ạ?"
  5. Mức tự quyết: "Những quyết định nào em được tự làm, quyết định nào cần hỏi chị trước?"
  6. Điều nên bớt: "Có việc nào em đang làm mà anh thấy không cần thiết, có thể giảm bớt để dồn sức chỗ khác không?"
  7. Thời điểm xem lại: "Mình hẹn bao lâu thì ngồi lại xem em có đang đi đúng hướng không ạ?"

Câu hỏi thứ sáu thường bị bỏ quên nhưng lại rất có giá trị. Nhiều người làm thừa những việc không ai cần vì nghĩ đó là kỳ vọng mặc định. Hỏi thẳng giúp bạn lấy lại thời gian cho việc quan trọng.

Nếu thời gian ít, ưu tiên câu thứ hai, thứ ba và thứ tư. Ba câu này đủ để biết sếp sẽ đánh giá bạn bằng gì.

Khi sếp trả lời mơ hồ: những câu hỏi tiếp để ra điều cụ thể

Sếp nói "chủ động hơn". Hỏi tiếp: "Anh cho em xin một ví dụ gần đây mà anh muốn em chủ động hơn ạ? Lúc đó em nên làm gì thì đúng ý anh?" Một ví dụ cụ thể giá trị hơn mười lời khuyên chung.

Sếp nói "làm cho chất lượng". Hỏi: "Với chị, một bản báo cáo chất lượng là đúng số liệu, đúng hạn, hay trình bày dễ đọc ạ? Nếu phải chọn một điều quan trọng nhất thì là gì?" Buộc sếp xếp thứ tự giúp lộ ra điều sếp thật sự để ý.

Sếp nói "cứ làm như trước là được". Hỏi: "Trong những việc em làm trước giờ, việc nào anh thấy ổn nhất và việc nào anh muốn em thay đổi một chút?" Câu trả lời "như trước" đôi khi che một vài điều sếp chưa hài lòng nhưng ngại nói.

Sếp nói "tuỳ em". Hỏi: "Dạ, vậy em đề xuất thế này, chị xem có cần chỉnh gì không ạ?" rồi đưa ra một phương án cụ thể. Sếp nói tuỳ thường vì chưa có thời gian nghĩ; một đề xuất có sẵn giúp sếp chỉ cần gật hoặc sửa.

Ghi lại sau buổi nói chuyện: một trang hai bên cùng giữ

Trong vòng một ngày, gửi sếp một tin nhắn hoặc email tóm tắt. Không cần trang trọng, nhưng nên có đủ các ý:

  • Hai ba mục tiêu chính trong giai đoạn tới, mỗi mục một dòng.
  • Dấu hiệu làm tốt cho từng mục, viết bằng điều quan sát được.
  • Những việc không được sai, nếu sếp có nêu.
  • Mức tự quyết đã thống nhất.
  • Việc sẽ giảm bớt hoặc ngừng làm.
  • Ngày hẹn xem lại.

Kết thúc bằng câu mở: "Em ghi lại như trên, anh xem em hiểu có đúng không, nếu có chỗ nào chưa đúng anh chỉnh giúp em ạ." Câu này cho sếp cơ hội sửa ngay, tránh trường hợp sau ba tháng mới phát hiện hai người hiểu khác nhau.

Lưu bản tóm tắt ở nơi dễ tìm. Đến buổi xem lại, mở ra cùng sếp, đánh dấu những gì đã đạt, những gì thay đổi và vì sao. Đây cũng là tư liệu tốt cho buổi đánh giá cuối kỳ.

Kỳ vọng nói ra và kỳ vọng ngầm: những vùng hay lệch

Ngoài chỉ tiêu chính, có những kỳ vọng ít khi được nói nhưng ảnh hưởng nhiều tới cách sếp nhìn bạn. Hỏi thêm một vài câu về các vùng này nếu không khí buổi nói chuyện thoải mái.

VùngCâu hỏi gợi ýVì sao hay lệch
Thời gian phản hồi"Tin nhắn công việc anh mong em trả lời trong bao lâu?"Mỗi người có ngưỡng chờ rất khác nhau
Giờ giấc"Phòng mình có quy ước gì về giờ đến và giờ liên lạc ngoài giờ không?"Thói quen của sếp dễ bị hiểu là luật chung
Mức chi tiết"Báo cáo thường ngày chị muốn ngắn hay đầy đủ?"Người viết và người đọc thường không cùng gu
Hỗ trợ đồng nghiệp"Em có nên nhận giúp việc của nhóm khác khi được nhờ không?"Có sếp khuyến khích, có sếp muốn tập trung
Báo tin xấu"Khi có vấn đề, anh muốn biết ngay hay khi em đã có phương án?"Báo sớm hay báo muộn đều có thể bị trách

Những câu này nghe có vẻ nhỏ, nhưng chính những điểm nhỏ đó tích lại thành ấn tượng "người này hợp" hay "người này cứ lệch lệch". Hỏi một lần đỡ được rất nhiều lần đoán sai.

Những sai hay gặp khi hỏi kỳ vọng

Hỏi giữa lúc sếp đang bận. Hỏi kỳ vọng ở hành lang hay cuối một cuộc họp căng sẽ nhận được câu trả lời qua loa. Xin lịch riêng, nói rõ mục đích, để sếp có thời gian nghĩ.

Chỉ nghe, không ghi lại. Hai tuần sau, cả bạn và sếp đều nhớ khác nhau. Ghi lại và gửi xác nhận là bước không thể thiếu, dù chỉ vài dòng.

Biến buổi hỏi kỳ vọng thành buổi đòi quyền lợi. Kỳ vọng công việc và chuyện lương thưởng có liên quan nhưng nên tách buổi. Nếu trộn lẫn, sếp có thể dè dặt, không muốn nói rõ kỳ vọng vì sợ bị coi là hứa hẹn.

Hỏi một lần rồi thôi. Kỳ vọng thay đổi theo tình hình công ty. Hẹn xem lại định kỳ, mỗi quý một lần là hợp lý với phần lớn công việc văn phòng.

Gật đầu với mọi kỳ vọng dù biết không làm nổi. Ngồi trước sếp, ai cũng muốn tỏ ra sẵn sàng. Nhưng nhận một kỳ vọng mà bạn biết thiếu người, thiếu thời gian hay thiếu quyền để làm thì đến cuối kỳ người chịu là bạn. Nói ngay điều kiện cần có: "Mục tiêu này em làm được nếu có thêm quyền truy cập dữ liệu bán hàng, anh hỗ trợ em phần đó được không ạ?"

Câu hỏi thường gặp

Mình đã làm ở vị trí này lâu rồi, giờ mới hỏi kỳ vọng có kỳ không?

Không kỳ, nếu bạn gắn câu hỏi với một mốc cụ thể như đầu năm, đầu quý, sau khi phòng có thay đổi hoặc sau một dự án lớn. Câu mở gợi ý: "Năm nay công việc có nhiều thay đổi, em muốn chắc là mình đang ưu tiên đúng điều anh cần." Sếp thường đánh giá cao người chủ động kiểm lại.

Kỳ vọng của sếp khác với chỉ tiêu ghi trong hệ thống đánh giá thì theo cái nào?

Hỏi thẳng sếp về sự khác biệt đó và đề nghị thống nhất bằng văn bản. Chỉ tiêu trong hệ thống thường là căn cứ chính thức khi xét thưởng, còn kỳ vọng của sếp ảnh hưởng tới nhận xét hằng ngày. Nếu hai thứ chênh nhau nhiều, nên xin sếp cập nhật chỉ tiêu cho khớp.

Sếp nói không có thời gian ngồi nói chuyện kỳ vọng thì làm sao?

Gửi trước một bản đề xuất kỳ vọng do bạn tự viết, ngắn gọn trong một trang, rồi xin sếp mười phút để chỉnh sửa. Sếp bận thường dễ trả lời câu hỏi có/không hoặc sửa một bản nháp hơn là trả lời câu hỏi mở.

Có nên hỏi sếp về kỳ vọng của cấp trên sếp không?

Nên, theo cách nhẹ nhàng như "Ban giám đốc đang quan tâm điều gì nhất ở phòng mình ạ?". Hiểu áp lực mà sếp đang chịu giúp bạn đoán đúng ưu tiên. Không hỏi theo kiểu dò xét chuyện nội bộ hay chuyện cá nhân giữa sếp và cấp trên.

Kỳ vọng sếp đưa ra quá cao so với nguồn lực thì nói thế nào?

Đừng phản bác ngay. Hỏi rõ điều gì quan trọng nhất trong các kỳ vọng đó, rồi trình bày nguồn lực hiện có và đề xuất phương án: đạt mục tiêu A trước, mục tiêu B lùi lại, hoặc cần thêm hỗ trợ cụ thể nào. Đưa lựa chọn cho sếp quyết thay vì nói không làm được.

Sau buổi nói chuyện mà sếp không trả lời tin nhắn tóm tắt thì có cần nhắc không?

Không cần nhắc gắt. Nếu sau vài ngày sếp không phản hồi, coi như bản tóm tắt được chấp nhận và cứ làm theo. Nhắc lại nhẹ trong buổi họp riêng gần nhất: "Bản tóm tắt kỳ vọng em gửi hôm trước, anh có muốn chỉnh gì không ạ?". Như vậy là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138