ThuongCap.comThượng Cấp
Sếp khó tính và tình huống khó

Sếp nóng tính hay quát: làm việc hằng ngày sao cho đỡ va chạm

Làm việc với sếp nóng tính hay quát: phân biệt nóng tính với xúc phạm, nhận ra thứ châm ngòi, câu nói mẫu lúc sếp đang to tiếng và khi nói chuyện lại.

A tense open-plan Vietnamese office in mid-morning, a manager gesturing sharply near a desk while a young employee stands still holding a folder, both seen from behind, cool daylight, blank papers

Làm việc với sếp nóng tính hay quát, việc đầu tiên là tách hai chuyện: sếp lớn tiếng vì việc, hay sếp xúc phạm con người. Nếu chỉ là tính nóng, bạn giảm va chạm được bằng ba thói quen: báo trước để sếp không bị bất ngờ, đưa thông tin gọn có sẵn phương án, và không đáp trả ngay lúc sếp đang to tiếng mà hẹn nói lại khi đã nguội. Nếu đã thành chửi bới, miệt thị hay đe doạ, đó không còn là chuyện tính cách để nhịn, mà là chuyện cần báo đúng kênh.

Bài này dành cho người đã đi làm một thời gian, đang làm dưới một người sếp có giọng to, dễ nổi nóng, nhưng nhìn chung vẫn làm việc được. Mục tiêu không phải là "trị" sếp hay chiều theo mọi cơn giận, mà là giữ công việc chạy đều, giữ sức khoẻ tinh thần của mình, và giữ được tiếng nói khi thật sự cần nói.

Nóng tính khác xúc phạm: vạch ranh giới cho mình trước

Có những người sếp nói to, nói gắt, gõ bàn khi sốt ruột, nhưng nội dung vẫn xoay quanh công việc: "Sao giờ này chưa có số liệu?", "Lần trước đã dặn rồi mà!". Kiểu này khó chịu nhưng nằm trong phạm vi tính cách. Bạn có thể học cách làm việc cùng và nhiều người đi làm lâu năm vẫn giữ được quan hệ tốt với kiểu sếp như vậy.

Ranh giới bị vượt qua khi lời nói chuyển từ việc sang người: gọi tên bằng từ ngữ hạ thấp, chê bai ngoại hình, gia cảnh, quê quán, đe doạ đuổi việc trước mặt người khác, ném đồ, hoặc quát tháo kéo dài nhắm vào riêng một người. Khi đó, giữ bình tĩnh vẫn đúng, nhưng im lặng chịu đựng thì không. Bạn nên ghi lại thời gian, nội dung, người chứng kiến, và báo bộ phận nhân sự hoặc công đoàn theo kênh công ty đã quy định.

Quy định về ứng xử nơi làm việc, kỷ luật lao động và quấy rối nằm trong Bộ luật Lao động 2019, các văn bản hướng dẫn và nội quy từng công ty. Mỗi chỗ một khác, văn bản cũng có thể đã được sửa, nên bạn cần tra bản hiện hành. Nếu tình huống đã ảnh hưởng tới quyền lợi hay danh dự của mình, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết mình đang ở vị trí nào trước khi làm bước tiếp theo.

Vạch ranh giới này trước giúp bạn bớt tự trách. Nhiều người bị quát lâu ngày bắt đầu nghĩ mọi lỗi là của mình. Thực tế, có phần là việc bạn chưa làm tốt, có phần là cách sếp phản ứng. Tách được hai phần đó thì bạn mới biết phần nào mình sửa, phần nào không phải trách nhiệm của mình.

Sếp nóng lên vì điều gì: đọc những thứ châm ngòi

Bị bất ngờ. Phần lớn cơn nóng đến khi sếp nghe một tin xấu lần đầu từ người khác, hoặc nghe vào phút chót. Cảm giác "mình là người biết sau cùng" làm người ta mất bình tĩnh nhanh hơn bản thân tin xấu.

Mất cảm giác kiểm soát. Khi sếp không biết việc đang tới đâu, không biết ai đang làm gì, sự lo lắng dễ biến thành to tiếng. Đây là lúc một tin nhắn cập nhật ngắn có giá trị hơn mười lời giải thích sau đó.

Bị ép từ phía trên. Nhiều người sếp quát cấp dưới ngay sau một cuộc họp căng với cấp trên của họ. Cơn giận không nhắm vào bạn, nhưng bạn là người đứng gần nhất. Nhận ra nhịp này giúp bạn chọn giờ báo cáo khôn hơn.

Lỗi lặp lại. Một lỗi lần đầu sếp có thể bỏ qua, lần thứ ba thì gần như chắc chắn có tiếng to. Với sếp, lỗi lặp lại nghĩa là lời dặn không được nghe, và đó là thứ dễ làm người ta nóng nhất.

Mệt và quá tải. Cuối tháng, mùa chốt sổ, giai đoạn thiếu người: sếp nào cũng ngắn lửa hơn. Bạn không cần đoán tâm trạng mỗi ngày, chỉ cần biết những mùa nào nên nói ngắn, nói có phương án sẵn.

Nghe thông tin dài dòng. Có sếp nổi nóng khi phải nghe năm phút mới tới ý chính. Câu "nói thẳng vào việc đi" thường là dấu hiệu bạn nên đổi cách báo cáo: kết luận trước, chi tiết sau.

Thói quen hằng ngày giúp giảm va chạm

Không có cách nào khiến một người nóng tính trở nên điềm đạm, nhưng có những thói quen làm số lần va chạm giảm đi rõ rệt. Phần lớn là làm cho sếp ít bị bất ngờ và ít phải hỏi.

  • Báo trước tin xấu, càng sớm càng tốt. Một câu nhắn lúc chín giờ sáng "anh ơi, phần giao hàng cho khách có nguy cơ chậm một ngày, em đang xử lý, mười một giờ em báo lại" nhẹ hơn nhiều so với để sếp tự phát hiện lúc bốn giờ chiều.
  • Mở đầu bằng kết luận. Câu đầu tiên trả lời đúng điều sếp quan tâm: xong chưa, có vấn đề gì, cần sếp làm gì. Chi tiết để sau, nếu sếp hỏi.
  • Mang theo phương án. Khi báo một vướng mắc, đi kèm hai lựa chọn và lựa chọn mình nghiêng về. Sếp nóng tính thường dịu đi khi thấy việc có lối ra.
  • Ghi lại lời dặn ngay khi nghe. Lỗi lặp lại là châm ngòi mạnh nhất. Một cuốn sổ hoặc một tệp ghi chú các yêu cầu của sếp giúp bạn khỏi phạm lại cùng một lỗi.
  • Chọn giờ báo cáo. Nếu biết sếp vừa họp căng, chờ mười lăm phút rồi hãy vào, trừ khi việc thật sự gấp.
  • Giữ giọng mình đều. Người đối diện nói to, mình nói chậm và đều hơn một chút. Hai người cùng to tiếng thì cuộc nói chuyện chỉ còn là ai thắng.

Những thói quen này không có nghĩa là bạn chịu trách nhiệm cho tâm trạng của sếp. Chúng chỉ là cách làm việc thông minh với một kiểu người cụ thể, giống như bạn nói chậm hơn khi làm việc với khách lớn tuổi.

Lúc sếp đang quát: ba phút đầu nên làm gì

Khoảnh khắc khó nhất là khi sếp đang to tiếng ngay trước mặt. Phản xạ tự nhiên là cãi lại hoặc cúi đầu im lặng tuyệt đối. Cả hai đều không giúp gì nhiều. Thứ tự dưới đây giúp bạn đi qua mấy phút đầu mà không làm tình hình nặng thêm.

  1. Thở chậm, đứng hoặc ngồi yên. Không khoanh tay, không cười gượng, không nhìn điện thoại. Cơ thể bình thản giúp đầu óc bình thản theo.
  2. Nghe lấy phần việc trong lời quát. Giữa những câu to tiếng thường có một ý cụ thể: số liệu sai, khách phàn nàn, hạn bị trễ. Đó là phần bạn cần ghi nhớ.
  3. Xác nhận ngắn phần việc, không tranh luận phần cảm xúc: "Dạ, em hiểu là số liệu doanh thu tuần này đang lệch, anh cần bản sửa trước ba giờ."
  4. Nếu sếp vẫn tiếp tục, đề nghị hẹn lại: "Em sẽ kiểm lại ngay và báo anh trong một tiếng. Nếu anh cần nghe lý do vì sao lệch, em xin trình bày lúc đó cho đầy đủ."
  5. Nếu lời nói đã chuyển sang xúc phạm cá nhân, nói rõ nhưng không gay gắt: "Anh ơi, em nhận phần lỗi công việc, nhưng em xin anh đừng nói về cá nhân em như vậy. Em xin phép quay lại khi mình bàn tiếp được." Rồi rời đi, và ghi lại sự việc.

Điều quan trọng là không giải thích dài ngay lúc đó. Lời giải thích dù đúng cũng bị nghe thành cãi. Giữ nó lại cho cuộc nói chuyện sau, khi cả hai đã bình tĩnh.

Nói chuyện lại khi sếp đã nguội

Nhiều người sếp nóng tính cũng nguội nhanh. Vài tiếng sau, hoặc sáng hôm sau, họ đã nói năng bình thường như chưa có gì. Đó là lúc tốt để bạn quay lại, không phải để đòi lời xin lỗi mà để gỡ phần việc và nói nhẹ nhàng về cách hai bên làm việc với nhau.

Mức mềm, dùng khi lần quát chỉ thỉnh thoảng: "Anh ơi, chuyện số liệu sáng nay em đã sửa xong và gửi anh rồi. Em rút kinh nghiệm là từ giờ sẽ kiểm chéo trước khi gửi. Có gì anh thấy cần thì cứ nhắc em sớm ạ." Câu này khép lại chuyện cũ và cho thấy bạn đã làm gì để không lặp lại.

Mức rõ hơn, dùng khi việc to tiếng đã thành thường xuyên: "Chị ơi, em muốn xin chị năm phút. Em hiểu công việc đang áp lực và em cũng có phần chưa làm tốt. Nhưng khi chị nói lớn trước cả phòng, em bị rối và khó tập trung sửa việc. Nếu có gì chưa ổn, chị nhắn hoặc gọi em vào nói riêng, em sẽ xử lý nhanh hơn." Câu này nói về tác động lên công việc, không phán xét tính cách sếp.

Mức thẳng, dùng khi đã nói một lần mà không đổi: "Anh ơi, lần trước em có xin anh góp ý riêng, nhưng hôm qua lại xảy ra trước cả nhóm. Em muốn mình thống nhất lại cách làm việc, vì cứ thế này em khó giữ chất lượng công việc như anh muốn." Đến mức này, bạn cũng nên chuẩn bị tinh thần nhờ tới bộ phận nhân sự nếu tình hình không cải thiện.

Những phản ứng hay gặp và cách làm thay

Dưới đây là những phản ứng người đi làm hay mắc khi làm việc với sếp nóng tính, cùng cách làm hiệu quả hơn.

Phản ứng hay gặpVì sao không ổnLàm thay
Cãi lại ngay lúc sếp đang quátCuộc nói chuyện thành ăn thua, sếp càng nóngXác nhận phần việc, hẹn nói lại sau
Im lặng tuyệt đối, sau đó than với đồng nghiệpSếp không biết bạn đã hiểu chưa, chuyện lan ra thành tin đồnNói một câu xác nhận ngắn, giữ chuyện trong phạm vi hai người
Né sếp, không báo cáo để tránh bị quátTin xấu tới muộn, lần quát sau còn nặng hơnBáo sớm bằng tin nhắn ngắn có phương án
Xin lỗi liên tục cho mọi thứLàm mờ ranh giới giữa lỗi thật và cảm xúc của sếpNhận đúng phần lỗi của mình, nói rõ đã sửa gì
Nhịn cả khi bị xúc phạm cá nhânMặc nhiên chấp nhận kiểu ứng xử đóNói rõ ranh giới, ghi lại, báo nhân sự hoặc công đoàn
Đăng lên mạng xã hội để xảRủi ro kỷ luật, mất uy tín, khó quay lạiViết ra giấy cho riêng mình, nói với người tin cậy ngoài công việc

Giữ mình: ghi chép, ranh giới và sức khoẻ tinh thần

Làm việc lâu dưới một người sếp hay to tiếng sẽ bào mòn sức lực nếu bạn không có cách giữ mình. Việc đầu tiên là ghi chép: những lần bị quát, nội dung, bối cảnh, việc bạn đã làm sau đó. Ghi chép không phải để "nắm thóp" sếp mà để bạn nhìn rõ tần suất, và có cơ sở nếu sau này cần trình bày với nhân sự.

Việc thứ hai là ranh giới thời gian. Sếp nóng tính đôi khi nhắn tin dồn dập ngoài giờ. Bạn có thể trả lời việc gấp thật sự, còn lại xác nhận đã nhận và hẹn xử lý trong giờ làm. Giữ được khoảng nghỉ giúp bạn quay lại công việc với tâm thế tốt hơn.

Việc thứ ba là chú ý dấu hiệu căng thẳng kéo dài: mất ngủ trước ngày đi làm, sợ mỗi khi điện thoại rung, thấy mình cáu bẳn với người nhà. Nếu những dấu hiệu này kéo dài nhiều tuần, hãy tìm người hỗ trợ tâm lý để có người đồng hành, đừng cố một mình.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng không phải sếp nóng tính nào cũng là sếp tồi. Có người to tiếng nhưng công bằng, bảo vệ nhân viên trước cấp trên, dạy được nhiều điều. Có người thì không. Sau vài tháng áp dụng những cách trên, bạn sẽ thấy mình thuộc trường hợp nào, và từ đó quyết định nên ở lại học tiếp hay tính hướng khác.

Câu hỏi thường gặp

Sếp quát trước mặt cả phòng thì có nên đáp lại ngay không?

Không nên tranh luận ngay lúc đó. Hãy xác nhận ngắn phần việc cụ thể, ví dụ sửa số liệu trước giờ nào, rồi xin nói chuyện riêng sau. Tranh luận trước đám đông khiến sếp phải giữ thể diện và gần như chắc chắn làm tình hình căng hơn.

Làm sao biết sếp chỉ nóng tính hay đã là xúc phạm?

Nóng tính thì lời nói vẫn xoay quanh công việc, dù giọng gắt. Xúc phạm là khi lời nói nhắm vào con người: chê ngoại hình, gia cảnh, dùng từ hạ thấp, đe doạ trước người khác. Khi đã sang xúc phạm, bạn nên ghi lại và báo nhân sự hoặc công đoàn thay vì nhịn.

Có nên nói với sếp là mình không thích bị quát không?

Nên, nhưng chọn lúc sếp đã bình tĩnh và nói về tác động lên công việc chứ không phán xét tính cách. Ví dụ, khi bị nói lớn bạn khó tập trung sửa việc, và đề nghị sếp nhắc riêng. Cách nói này dễ được nghe hơn là trách móc.

Bị quát nhiều quá thấy căng thẳng, mất ngủ thì làm gì?

Hãy ghi lại những lần bị quát để nhìn rõ tần suất, giữ ranh giới thời gian ngoài giờ, và nói chuyện với người tin cậy. Nếu mất ngủ, lo âu kéo dài nhiều tuần, hãy tìm người hỗ trợ tâm lý chuyên môn thay vì cố chịu một mình.

Báo bộ phận nhân sự có làm quan hệ với sếp tệ hơn không?

Có thể có. Vì vậy hãy báo bằng sự việc cụ thể, có ngày giờ, không thêm suy diễn, và đi đúng kênh công ty quy định. Trước khi báo, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu quyền của mình theo Bộ luật Lao động 2019 và nội quy hiện hành.

Sếp nóng tính nhưng giỏi và công bằng thì có nên ở lại không?

Nhiều người chọn ở lại vì học được nhiều và sếp vẫn bảo vệ nhân viên khi cần. Điều quan trọng là bạn giữ được sức khoẻ tinh thần và lời nói của sếp không vượt sang xúc phạm. Nếu hai điều đó vẫn ổn, môi trường này vẫn có thể là chỗ phát triển tốt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138