ThuongCap.comThượng Cấp
Đề xuất, xin phép và nhờ sếp

Xin nghỉ dài ngày vì chuyện gia đình: nói với sếp và lo phần việc ở lại

Người nhà ốm nặng, có tang, phải về quê lo việc lớn: nghỉ dài ngày là chuyện không tránh được. Cách nói với sếp, kế hoạch bàn giao, các loại ngày nghỉ và giữ liên lạc.

A Vietnamese woman in office clothes seated on a hospital corridor bench holding a closed folder, looking toward a window, quiet muted daylight, nobody facing camera

Khi cần nghỉ dài ngày vì chuyện gia đình, hãy nói với sếp càng sớm càng tốt, nói thật ở mức đủ hiểu, đưa ra khoảng thời gian dự kiến cùng một kế hoạch bàn giao, và hỏi rõ phòng nhân sự loại ngày nghỉ áp dụng. Câu mở lời mẫu: "Anh ơi, mẹ em vừa phải nhập viện điều trị dài ngày, em cần về chăm khoảng hai đến ba tuần. Em muốn xin anh nghỉ từ thứ Hai tới, em đã lên danh sách bàn giao, anh cho em mười lăm phút để trao đổi ạ."

Bài này đi qua cách nói với sếp khi lòng đang rối, cách chuẩn bị kế hoạch bàn giao trong một hai ngày, nguyên lý chung về các loại ngày nghỉ, cách giữ liên lạc mà không bị kéo vào việc, cách xin gia hạn nếu cần thêm thời gian, và cách quay lại làm việc sau một thời gian dài vắng mặt.

Nói với sếp khi chính mình đang rối

Những lần phải nghỉ dài vì gia đình thường đến cùng lúc với lo lắng, mệt mỏi, có khi là đau buồn. Trong tâm trạng ấy, nhiều người ngại nói với sếp, chần chừ tới phút cuối, hoặc nói quá nhiều chi tiết vì cảm thấy phải chứng minh. Cả hai đều khiến cuộc nói chuyện nặng nề hơn cần thiết.

Bạn không cần kể hết hoàn cảnh. Một câu nói rõ chuyện gì đang xảy ra ở mức chung, ví dụ người nhà ốm nặng, gia đình có tang, có việc lớn ở quê cần mình lo, là đủ để sếp hiểu. Phần còn lại của cuộc nói chuyện nên dành cho những điều sếp cần biết: bạn nghỉ từ khi nào, dự kiến bao lâu, việc của bạn ai lo.

Nếu chưa biết chính xác cần nghỉ bao lâu, hãy nói một khoảng và hẹn thời điểm báo lại: "Em dự kiến khoảng hai tuần, nhưng có thể phải lâu hơn tuỳ tình hình của mẹ. Cuối tuần sau em sẽ báo anh rõ hơn ạ." Sếp cần một con số để lên kế hoạch, kể cả khi con số đó còn có thể thay đổi.

Nếu không đủ bình tĩnh để nói trực tiếp, một tin nhắn hoặc thư điện tử gửi trước rồi gặp sau cũng không sao. Điều quan trọng là sếp biết sớm, không phải là bạn nói theo cách hoàn hảo.

Kế hoạch bàn giao gọn trong một hai ngày

Không có nhiều thời gian chuẩn bị, nên kế hoạch bàn giao cần tập trung vào những gì thật sự có thể đổ vỡ khi bạn vắng. Một bảng đơn giản là đủ.

  1. Liệt kê các việc đang làm, đánh dấu ba loại: việc có hạn trong thời gian bạn vắng, việc có thể chờ bạn về, việc có thể dừng hẳn.
  2. Với mỗi việc có hạn, đề xuất người nhận thay, sau khi đã hỏi người đó. Ghi chỗ để tài liệu, người cần liên hệ, những điều cần lưu ý.
  3. Báo các khách hàng hoặc đối tác bạn đang phụ trách trực tiếp rằng bạn vắng một thời gian và ai sẽ liên hệ thay.
  4. Gửi sếp bảng bàn giao và xin sếp duyệt việc phân công, vì có những việc chỉ sếp mới có quyền giao lại cho người khác.
  5. Bật trả lời tự động trên thư điện tử, ghi rõ thời gian vắng dự kiến và người liên hệ thay.

Đừng cố hoàn hảo. Nếu chỉ kịp làm hai bước đầu, gửi luôn cho sếp và người nhận thay. Một bảng bàn giao sơ sài nhưng có còn hơn một bảng hoàn hảo chưa kịp viết. Những chỗ còn thiếu, bạn có thể bổ sung qua tin nhắn trong vài ngày đầu.

Ngày nghỉ áp dụng: nguyên lý chung và việc cần hỏi

Theo nguyên lý của Bộ luật Lao động 2019, người lao động có những loại nghỉ khác nhau: nghỉ hằng năm hưởng nguyên lương, nghỉ việc riêng có hưởng lương trong một số trường hợp như khi người thân trong gia đình mất hoặc kết hôn, và nghỉ không hưởng lương theo thoả thuận với người sử dụng lao động. Chăm sóc người nhà ốm có thể liên quan tới chế độ của bảo hiểm xã hội trong một số trường hợp, ví dụ chăm con nhỏ ốm, tuỳ điều kiện cụ thể.

Với một lần nghỉ dài, thường sẽ là sự kết hợp: dùng ngày phép năm còn lại, cộng ngày nghỉ việc riêng nếu thuộc trường hợp luật cho phép, phần còn lại thoả thuận nghỉ không lương. Cách tính cụ thể, giấy tờ cần nộp và thủ tục xin phép thường được quy định trong nội quy công ty và hợp đồng lao động.

Vì quy định có thể thay đổi, hãy tra văn bản hiện hành và hỏi phòng nhân sự bằng văn bản để biết chính xác mình được hưởng gì và cần làm thủ tục ra sao. Nếu phát sinh tranh chấp như công ty không cho nghỉ, đòi bạn tự nghỉ việc, hay trừ quyền lợi bất thường, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu quyền của mình trong hoàn cảnh cụ thể.

Với sếp trực tiếp, bạn chỉ cần nói ý muốn của mình về cách tính: "Em xin dùng hết số ngày phép còn lại, phần thiếu em xin nghỉ không lương, em sẽ làm thủ tục với phòng nhân sự ạ." Phần chi tiết để nhân sự xử lý theo quy định.

Giữ liên lạc mà không bị kéo vào việc

Thống nhất trước mức độ liên lạc. Trước khi nghỉ, nói rõ với sếp và người nhận thay bạn có thể trả lời tin nhắn không, bao lâu một lần, và chỉ những việc gì mới nên liên hệ. Ví dụ: "Em sẽ đọc tin nhắn buổi tối, chỉ việc gấp cần thông tin chỉ em biết thì nhắn em ạ."

Tắt thông báo nhóm chung. Nếu không cần thiết, rời hoặc tắt thông báo các nhóm trò chuyện của phòng trong thời gian nghỉ. Đọc tin công việc liên tục khiến bạn không thật sự nghỉ, và người khác cũng không biết khi nào nên để bạn yên.

Cập nhật cho sếp định kỳ. Một tin ngắn mỗi tuần một lần, hoặc khi có thay đổi lớn, giúp sếp biết tình hình và chuẩn bị. Bạn không cần kể chi tiết chuyện gia đình, chỉ cần nói dự kiến quay lại có thay đổi không.

Từ chối nhẹ nhàng khi bị nhờ việc. Nếu đồng nghiệp nhờ việc không gấp, có thể đáp: "Em đang nghỉ, bạn hỏi giúp chị Hà đang nhận thay việc của em nhé, em cảm ơn."

Khi cần gia hạn thêm thời gian nghỉ

Chuyện gia đình thường không theo kế hoạch. Nếu cần thêm thời gian, báo sớm và đưa ra phương án, đừng để tới ngày đáng lẽ quay lại mới nói.

Tình huốngCách báo sếp
Cần thêm vài ngày"Anh ơi, tình hình ở nhà cần em thêm khoảng năm ngày nữa, em xin quay lại vào thứ Hai tuần sau. Việc bàn giao em đã hỏi chị Hà, chị vẫn nhận tiếp được ạ."
Chưa biết bao lâu"Hiện em chưa biết chắc khi nào quay lại được. Em xin cập nhật anh mỗi thứ Sáu, nếu quá lâu em sẵn sàng bàn phương án khác để phòng không bị ảnh hưởng ạ."
Có thể làm một phần từ xa"Từ tuần sau em có thể làm từ xa vài giờ mỗi ngày phần soạn báo cáo, nếu anh thấy hợp em bắt đầu được ạ."
Cần nghỉ rất dài"Em nghĩ mình cần nghỉ thêm khoảng hai tháng. Em muốn hẹn anh và phòng nhân sự để bàn cách làm cho đúng quy định và công bằng với phòng ạ."

Khi thời gian nghỉ dài tới mức ảnh hưởng lớn tới phòng, sếp có thể cần sắp xếp người thay lâu hơn. Đừng xem đó là dấu hiệu bạn bị bỏ rơi, mà là cách để công việc tiếp tục. Hỏi rõ kế hoạch khi bạn quay lại để không bị bất ngờ.

Quay lại làm việc sau một thời gian dài vắng

Ngày đầu quay lại, gặp sếp ngắn để cảm ơn và cập nhật. Hỏi sếp có thay đổi gì quan trọng trong thời gian bạn vắng, việc nào nên ưu tiên trước. Đừng tự lao vào làm hết những gì bị dồn mà không hỏi, vì có thể đã có người xử lý hoặc ưu tiên đã khác.

Gặp người đã nhận thay việc của bạn, cảm ơn cụ thể và hỏi họ những gì phát sinh. Nhận lại việc dần dần trong vài ngày, đừng bắt họ bàn giao hết trong một buổi.

Cho mình thời gian để quay lại nhịp làm việc. Sau những chuyện gia đình nặng nề, cảm giác mệt, khó tập trung hay buồn kéo dài là điều có thể xảy ra. Nếu cảm giác đó kéo dài và ảnh hưởng tới công việc, đừng ngại tìm người hỗ trợ tâm lý, và nếu thấy phù hợp, nói với sếp rằng bạn cần thêm một chút thời gian để lấy lại nhịp.

Cuối cùng, nếu hoàn cảnh gia đình vẫn cần bạn lo trong thời gian dài, như người nhà ốm cần đưa đi điều trị định kỳ, hãy chủ động bàn với sếp một cách sắp xếp ổn định thay vì xin lẻ từng lần.

Những câu nên tránh khi xin nghỉ dài

Một vài câu nghe bình thường nhưng có thể khiến cuộc nói chuyện đi sai hướng hoặc để lại cảm giác không tốt.

  • "Em không biết bao giờ mới quay lại được." Dù đó là sự thật, câu này khiến sếp không lên được kế hoạch. Thay bằng một khoảng dự kiến và lời hẹn cập nhật.
  • "Nếu anh không cho nghỉ thì em đành nghỉ việc." Câu này biến lời xin thành lời doạ. Hãy nêu nhu cầu và hỏi cách sắp xếp, phần lớn sếp sẽ tìm cách giúp.
  • "Em xin lỗi đã làm phiền cả phòng." Chuyện gia đình không phải lỗi của bạn. Một lời cảm ơn những người nhận thay việc là đủ.
  • Kể chi tiết bệnh tình, tranh chấp trong gia đình hay chuyện riêng của người thân. Sếp không cần biết những điều đó, và bạn nên giữ sự riêng tư cho gia đình mình.

Hãy nhớ rằng nghỉ để lo cho gia đình trong lúc khó khăn là chuyện chính đáng. Bạn có trách nhiệm sắp xếp công việc cho chu đáo, nhưng không cần cảm thấy có lỗi vì đã nghỉ.

Câu hỏi thường gặp

Có cần nộp giấy tờ chứng minh khi xin nghỉ dài vì gia đình không?

Tuỳ loại ngày nghỉ và nội quy công ty. Nghỉ việc riêng có hưởng lương hay hưởng chế độ bảo hiểm thường cần giấy tờ theo quy định. Hỏi phòng nhân sự những giấy tờ cần nộp và thời hạn nộp để không bị ảnh hưởng quyền lợi.

Công ty có được từ chối cho nghỉ không lương không?

Nghỉ không lương thường dựa trên thoả thuận giữa hai bên, nên công ty có quyền cân nhắc. Tuy nhiên, một số loại nghỉ là quyền theo luật. Hãy tra văn bản hiện hành, hỏi phòng nhân sự bằng văn bản, và khi cần, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để rõ quyền của mình.

Có nên làm việc từ xa thay vì nghỉ hẳn không?

Nếu hoàn cảnh cho phép và bạn đủ sức, làm từ xa một phần có thể giúp giảm ảnh hưởng tới công việc và thu nhập. Nhưng đừng ép mình khi đang phải lo việc gia đình nặng, vì làm nửa vời dễ khiến cả hai bên đều không ổn.

Nghỉ dài có ảnh hưởng tới đánh giá cuối năm không?

Kết quả công việc trong năm có thể ít hơn do thời gian vắng, nhưng một lần nghỉ chính đáng, được sắp xếp chu đáo thường không làm mất điểm về thái độ. Khi đánh giá, có thể nhắc sếp tính tới thời gian nghỉ.

Có nên báo cả phòng biết lý do mình nghỉ không?

Không bắt buộc. Bạn có thể chỉ báo sếp lý do, còn với cả phòng thì nói ngắn rằng mình nghỉ vì việc gia đình. Nếu muốn sếp thông báo giúp, hãy nói rõ sếp được chia sẻ tới mức nào.

Sếp tỏ ra không vui khi mình xin nghỉ dài thì phải làm sao?

Giữ bình tĩnh, tập trung vào kế hoạch bàn giao và những gì bạn có thể làm để giảm ảnh hưởng. Sếp không vui thường vì lo việc, không phải vì không thông cảm. Nếu bị gây khó dễ về quyền lợi, làm việc với phòng nhân sự bằng văn bản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138