ThuongCap.comThượng Cấp
Hiểu sếp và thống nhất kỳ vọng

Cách nói chuyện với sếp cho hợp: nhận ra sếp thích nghe kết luận hay chi tiết

Bốn dấu hiệu cho biết sếp muốn nghe kết luận trước hay cần đủ chi tiết, câu nói mẫu cho từng kiểu và cách thử trong hai tuần để khỏi đoán sai.

Vietnamese employee standing beside a manager desk holding one blank sheet, the manager leaning back to listen, over the shoulder view, soft morning window light, navy and amber tones

Muốn nói chuyện với sếp cho hợp, việc đầu tiên là nhận ra sếp mình nghe theo kiểu nào: có người cần câu kết luận ngay trong mười giây đầu rồi mới hỏi thêm, có người phải thấy đủ số liệu và lý do thì mới tin kết luận. Hai kiểu này không có kiểu nào tốt hơn. Rắc rối chỉ xảy ra khi bạn nói theo kiểu của mình chứ không theo kiểu của người nghe: sếp thích kết luận thì sốt ruột vì bạn kể lể, sếp thích chi tiết thì nghi ngờ vì bạn nói quá gọn.

Bài này đưa bốn dấu hiệu để đọc kiểu nghe của sếp, câu nói mẫu cho từng kiểu, một bảng so sánh để soạn trước khi vào phòng, và cách thử có chủ đích trong hai tuần thay vì đoán theo cảm giác. Mọi tình huống trong bài là ví dụ giả định, dựng từ những chuyện rất hay gặp ở văn phòng.

Bốn dấu hiệu cho biết sếp nghe theo kiểu nào

Câu hỏi đầu tiên sếp hay đặt ra. Sếp thích kết luận thường hỏi ngay "vậy được hay không", "cần anh làm gì", "kết quả sao rồi". Sếp thích chi tiết hay hỏi "số này lấy ở đâu", "em đã thử cách nào khác chưa", "khách nói nguyên văn thế nào". Ghi lại năm câu hỏi gần nhất sếp hỏi bạn, gần như sẽ thấy nghiêng về một phía.

Cách sếp tự viết tin nhắn và email. Người viết ba dòng, không chào hỏi, kết thúc bằng một yêu cầu thường cũng muốn nhận lại đúng ba dòng. Người viết có đánh số, có đính kèm, có câu "lý do là" thường đọc kỹ và muốn bạn cũng trình bày có đầu có đuôi. Cách người ta viết là gợi ý rất tốt cho cách người ta muốn đọc.

Lúc nào sếp bắt đầu mất tập trung. Để ý nét mặt và động tác khi bạn đang trình bày. Nếu sếp liếc điện thoại ngay khi bạn bắt đầu kể bối cảnh, đó là tín hiệu muốn nghe đích đến trước. Nếu sếp lật tài liệu, hỏi chen về một con số nhỏ và ghi chép, đó là người cần chi tiết để tự kết luận.

Sếp phải chịu trách nhiệm gì với cấp trên của sếp. Người phải báo lên ban giám đốc mỗi tuần thường cần câu chốt để chuyển tiếp. Người chịu trách nhiệm ký duyệt kỹ thuật, tài chính hay chất lượng thì cần chi tiết vì chính họ sẽ bị hỏi lại. Hiểu áp lực của sếp giúp bạn đoán đúng ngay cả khi sếp mới về, chưa kịp quan sát nhiều.

Với sếp thích kết luận: nói đích đến trước, lý do sau

Nguyên tắc đơn giản: câu đầu tiên là câu sếp sẽ nhớ nếu chỉ nghe được một câu. Đó có thể là kết quả, đề xuất hoặc việc cần sếp quyết. Bối cảnh và lý do đi sau, và chỉ nói tới mức sếp hỏi thêm. Ví dụ giả định: bạn phụ trách đợt in tài liệu hội thảo bị trễ do nhà in thiếu giấy. Thay vì kể từ hôm đặt hàng, câu mở là "Dạ anh, tài liệu hội thảo sẽ giao chiều thứ năm thay vì sáng thứ tư, em đã đặt bản in nhanh một trăm bộ để kịp phát buổi sáng. Anh có cần em giải thích thêm lý do không ạ?"

Câu hỏi cuối cùng rất quan trọng: nó trao quyền chọn mức chi tiết cho sếp. Sếp bận thì gật đầu là xong, sếp muốn biết thêm thì tự hỏi. Bạn không bị coi là giấu thông tin, mà cũng không bắt sếp nghe phần không cần.

Ba mức câu mở để chọn theo độ gấp. Mức mềm: "Em báo nhanh một việc, có một đề xuất cần anh gật đầu." Mức thường: "Kết quả là được, còn một rủi ro nhỏ em đang xử lý." Mức thẳng khi việc gấp: "Em cần anh quyết trong hôm nay giữa hai phương án." Chuẩn bị sẵn hai ba câu trả lời cho những câu sếp chắc hỏi tiếp, như chi phí phát sinh, ai bị ảnh hưởng, nếu không làm thì sao. Đừng mang theo tập tài liệu dày nếu không ai yêu cầu; mang một trang tóm tắt, phần còn lại để sẵn trong máy.

Với sếp thích chi tiết: dẫn đường rồi mới chốt

Với người cần chi tiết, kết luận đưa ra quá sớm mà thiếu căn cứ dễ bị coi là vội vàng. Cách nói hợp hơn là báo trước khung cuộc trao đổi, đi qua dữ liệu theo thứ tự hợp lý, rồi chốt bằng đề xuất. Câu mở mẫu: "Dạ chị, em muốn trình bày ba phần: số liệu đơn hàng tháng này, ba nguyên nhân em tìm được, và đề xuất của em. Mất khoảng mười phút ạ." Câu này cho sếp biết sẽ có kết luận ở cuối, nên sếp không sốt ruột, và cũng cho thấy bạn đã làm bài tập.

Khi đi vào chi tiết, mỗi con số cần có nguồn: lấy từ hệ thống nào, ngày nào, đã loại trừ những gì. Sếp kiểu này sẽ hỏi đúng chỗ bạn chưa chắc, nên tốt nhất tự chỉ ra trước: "Số khách quay lại em mới đếm tay trên hai tuần, chưa đủ một tháng, nên chị coi như tạm tính." Nói trước chỗ yếu khiến phần còn lại đáng tin hơn.

Chi tiết không có nghĩa là kể dài. Bỏ những chuyện chỉ để chứng minh mình vất vả, như đã gọi bao nhiêu cuộc hay ngồi tới mấy giờ. Giữ những chuyện giúp sếp đánh giá: đã thử cách nào, cách nào không được và vì sao, giả định nào chưa kiểm. Gửi kèm bảng tính hoặc tài liệu gốc sau buổi nói chuyện để sếp tự soát nếu muốn.

Bảng soạn nhanh trước khi vào phòng sếp

Trước một buổi trình bày quan trọng, viết ra giấy hai cột dưới đây cho cùng một nội dung. Đến lúc nói, tuỳ phản ứng đầu tiên của sếp mà chọn cột, hoặc đổi cột giữa chừng.

PhầnSếp thích kết luậnSếp thích chi tiết
Câu mởKết quả hoặc đề xuất trong một câuKhung ba phần và thời lượng dự kiến
Số liệuMột đến hai con số quyết địnhBảng đầy đủ, ghi nguồn và ngày lấy
Lý doMột câu, nói khi được hỏiTừng bước suy luận, nêu cả giả định
Rủi roRủi ro lớn nhất và cách chặnDanh sách rủi ro, mức độ, người theo dõi
Câu chốt"Anh đồng ý cho em làm luôn nhé?""Chị muốn xem thêm phần nào trước khi quyết?"
Sau buổi nóiTin nhắn ba dòng xác nhậnEmail kèm tài liệu để sếp đọc lại

Nhiều sếp là kiểu lai: thích kết luận khi việc nhỏ và quen, cần chi tiết khi việc lớn, lạ hoặc có tiền. Vì vậy đừng gắn nhãn vĩnh viễn. Câu hỏi đúng không phải "sếp mình thuộc kiểu nào" mà là "với việc này, lúc này, sếp cần gì để quyết".

Cũng đừng suy kiểu nghe từ tuổi, giới tính, quê quán hay ngành học của sếp. Những suy đoán đó sai nhiều hơn đúng, và dễ khiến bạn bỏ qua dấu hiệu thật đang hiện ra trước mặt.

Thử có chủ đích trong hai tuần thay vì đoán

Cảm giác về sếp dễ bị lệch bởi một hai lần va chạm đáng nhớ. Một phép thử nhỏ, có ghi chép, cho kết quả đáng tin hơn.

  1. Tuần đầu, với các báo cáo nhỏ, luôn nói kết luận trước trong một câu rồi hỏi "anh có cần em nói thêm không". Ghi lại sau mỗi lần: sếp hỏi thêm hay gật đầu cho qua.
  2. Tuần thứ hai, với các việc tương tự, mở bằng khung ba phần và đi qua chi tiết. Ghi lại: sếp nghe hết, hỏi sâu hay cắt ngang để hỏi kết quả.
  3. Đếm số lần sếp hỏi thêm ở tuần đầu và số lần sếp cắt ngang ở tuần thứ hai. Bên nào nhiều hơn rõ rệt chỉ ra kiểu nghe trội.
  4. Tách riêng các việc có tiền, có rủi ro pháp lý, có khách hàng lớn. Với nhóm này, xem sếp có đổi kiểu nghe không.
  5. Nếu vẫn không rõ, hỏi thẳng một lần vào lúc thoải mái: "Anh thích em báo kết quả trước rồi anh hỏi thêm, hay em trình bày đủ rồi mới chốt ạ?" Phần lớn sếp trả lời rất cụ thể và còn đánh giá cao vì bạn hỏi.

Sau hai tuần, viết vài dòng cho chính mình: sếp nghe kiểu nào với việc nào, giờ nào trong ngày sếp tập trung nhất, kênh nào sếp đọc nhanh nhất. Ghi chú này sẽ có ích mỗi lần bạn chuẩn bị một cuộc nói chuyện khó.

Những sai hay gặp khi nói không đúng kiểu

Kể theo thứ tự thời gian. Đây là thói quen tự nhiên nhất và cũng hay gây mất điểm nhất với sếp thích kết luận. "Hôm thứ hai em gọi bên kia, rồi thứ ba họ báo lại..." khiến sếp phải tự lọc xem chuyện cuối cùng ra sao. Đảo ngược: nói cái kết trước, ai hỏi thì kể lại đường đi.

Đưa kết luận trơ trụi cho sếp cần chi tiết. Câu "phương án B tốt hơn" không kèm căn cứ sẽ bị hỏi vặn, và nếu bạn không có số trong tay thì buổi nói chuyện trở thành buổi chất vấn. Mang theo ít nhất phần căn cứ chính, kể cả khi định nói ngắn.

Đổi kiểu giữa chừng mà không báo. Đang nói kết luận, thấy sếp nhíu mày, bạn vội lùi về kể chi tiết lộn xộn. Nên chuyển có tín hiệu: "Để em đi lại phần số liệu cho anh dễ hình dung." Người nghe theo kịp hơn nhiều.

Nghĩ rằng ngắn gọn là cụt lủn. Với sếp thích kết luận, câu ngắn vẫn cần đủ chủ ngữ, kết quả và việc tiếp theo. "Xong rồi anh" khác hẳn "Hợp đồng đã ký, bản gốc em gửi kế toán chiều nay".

Tự kiểm sau mỗi lần nói chuyện với sếp

Ngay khi rời phòng hoặc sau cuộc gọi, dành một phút trả lời mấy câu dưới đây. Làm đều trong một tháng, bạn sẽ thấy cách nói của mình khớp với sếp hơn hẳn mà không cần ai góp ý.

  • Câu đầu tiên mình nói là gì, và sếp có phản ứng ngay với câu đó không.
  • Sếp hỏi thêm mấy câu, câu nào mình chưa chuẩn bị được câu trả lời.
  • Có lúc nào sếp cắt ngang không, cắt ở đoạn nào.
  • Cuộc nói chuyện kết thúc bằng một quyết định rõ ràng hay còn lơ lửng.
  • Nếu được nói lại, mình sẽ bỏ đi đoạn nào và thêm vào đoạn nào.
  • Đã gửi tin nhắn hoặc email xác nhận điều đã thống nhất chưa.

Những câu sếp hỏi mà bạn chưa trả lời được là phần quý nhất: chúng cho biết sếp quan tâm điều gì. Lần sau, đưa phần đó vào ngay trong lời trình bày.

Nếu bạn làm đúng mọi bước mà vẫn thường xuyên bị cắt ngang, có thể vấn đề không nằm ở cách trình bày mà ở thời điểm: sếp đang dồn việc, đang chuẩn bị cuộc họp khác. Hỏi trước một câu "Anh có năm phút lúc này không ạ?" giúp tránh khá nhiều cuộc nói chuyện hỏng vì sai giờ.

Câu hỏi thường gặp

Sếp vừa thích kết luận vừa hỏi rất kỹ thì nên trình bày thế nào?

Mở bằng kết luận trong một câu, rồi nói ngay "em có đủ số liệu ở đây nếu anh muốn xem". Đây là kiểu lai rất phổ biến: sếp muốn biết hướng đi trước, sau đó kiểm căn cứ. Chuẩn bị chi tiết đầy đủ nhưng chỉ mở ra khi được hỏi, theo thứ tự quan trọng giảm dần.

Có nên hỏi thẳng sếp thích nghe kiểu nào không?

Nên, miễn là hỏi vào lúc nhẹ nhàng như sau một buổi họp suôn sẻ hoặc trong buổi nói chuyện riêng định kỳ, không hỏi lúc sếp đang căng. Câu hỏi cụ thể kiểu "anh thích em báo kết quả trước hay trình bày đủ rồi chốt" dễ trả lời hơn câu chung chung "anh muốn em giao tiếp thế nào".

Nếu đồng nghiệp nói sếp thích kiểu này mà mình thấy khác thì tin ai?

Tin quan sát có ghi chép của mình hơn lời truyền miệng, vì sếp có thể nghe khác nhau với từng người tuỳ việc họ phụ trách. Lời đồng nghiệp là gợi ý tốt để bắt đầu thử, không phải kết luận. Phép thử hai tuần trong bài giúp bạn có câu trả lời riêng.

Sếp thích chi tiết nhưng mình nói dài thì lại bị chê lan man, vì sao?

Chi tiết khác lan man. Sếp cần chi tiết giúp đánh giá như nguồn số liệu, cách đã thử, giả định chưa kiểm, chứ không cần chi tiết chứng minh bạn vất vả. Báo trước khung ba phần và giữ đúng thứ tự giúp phần chi tiết có đường đi, nghe không bị lan man.

Nói chuyện với sếp qua tin nhắn có áp dụng được cách này không?

Áp dụng được và còn dễ hơn. Với sếp thích kết luận, dòng đầu tin nhắn là kết quả hoặc việc cần quyết. Với sếp thích chi tiết, gửi tin ngắn báo có tài liệu kèm, rồi để tài liệu đầy đủ trong tệp đính kèm hoặc email. Tránh gửi một khối chữ dài không chia đoạn cho cả hai kiểu.

Sếp thay đổi kiểu nghe theo tâm trạng thì làm sao theo kịp?

Thường không hẳn do tâm trạng mà do áp lực: ngày có họp lớn, cuối tháng, sắp báo cáo cấp trên thì ai cũng muốn ngắn. Hỏi trước sếp có bao nhiêu thời gian, rồi chọn mức chi tiết phù hợp. Giữ thói quen mở bằng kết luận và hỏi có cần thêm không, cách này an toàn với mọi tâm trạng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138