ThuongCap.comThượng Cấp
Họp riêng và đánh giá với sếp

Hỏi sếp về lộ trình phát triển của mình: mở lời sao cho không giống đòi chức

Muốn biết mình đang đi về đâu mà sợ sếp nghĩ đang đòi chức. Ba câu tự hỏi trước, câu mở lời theo ba mức và cách đáp khi sếp trả lời mơ hồ.

Employee and manager walking slowly along a sunlit office corridor with tall windows, talking side by side, seen from behind at a distance, Vietnamese workplace, calm morning

Để hỏi sếp về lộ trình phát triển mà không giống đòi chức, hãy hỏi về năng lực và cách đóng góp, không hỏi về vị trí: "em cần giỏi thêm điều gì để gánh được việc lớn hơn", thay vì "bao giờ em được lên". Báo trước đề tài, chọn buổi họp riêng yên tĩnh, và đến với một hướng mình muốn thử để sếp có điểm bắt đầu.

Câu hỏi về tương lai là câu hỏi chính đáng của mọi người đi làm, nhưng cách hỏi quyết định sếp nghe thấy gì. Hỏi vụng, sếp nghe thành áp lực hoặc dấu hiệu sắp nghỉ. Hỏi khéo, sếp nghe thành người muốn gắn bó và lớn lên cùng bộ phận. Bài này đi qua những điều nên tự trả lời trước, câu mở lời theo ba mức, câu hỏi giúp sếp nói thật và cách đáp khi câu trả lời mơ hồ.

Vì sao câu hỏi về lộ trình dễ bị nghe nhầm

Trong đầu nhiều sếp, câu "em muốn hỏi về lộ trình của mình" đi kèm hai nỗi lo. Nỗi lo thứ nhất là nhân viên sắp đòi một vị trí mà sếp không có để trao, nhất là ở công ty nhỏ, cơ cấu phẳng. Nỗi lo thứ hai là nhân viên đang có ý định ra đi và câu hỏi này là bước thăm dò cuối cùng. Cả hai nỗi lo khiến sếp phòng thủ và trả lời chung chung.

Bạn không thể xoá những nỗi lo đó, nhưng có thể chọn cách hỏi để chúng không nổi lên. Điểm mấu chốt là chuyển trọng tâm từ chức danh sang năng lực, từ "em muốn được gì" sang "em muốn làm được gì cho bộ phận". Khi câu hỏi xoay quanh việc bạn lớn lên để gánh việc tốt hơn, sếp thấy mình là người được lợi, không phải người bị đòi.

Thời điểm cũng quan trọng. Hỏi ngay sau khi vừa bị từ chối một đề nghị, hay ngay sau khi đồng nghiệp được thăng chức, dễ bị đọc là phản ứng cảm xúc. Chọn một lúc trung tính, khi công việc đang ổn, để câu hỏi được nghe đúng là câu hỏi về tương lai.

Tự trả lời ba câu trước khi hỏi sếp

Sếp không thể vạch lộ trình cho người chưa biết mình muốn gì. Dành một buổi tối tự trả lời ba câu sau, viết ra giấy:

  1. Việc nào trong công việc hiện tại mình làm thấy hào hứng nhất, và việc nào làm thấy nặng nề nhất? Câu trả lời cho biết hướng mình nên đi sâu hơn.
  2. Hai ba năm tới, mình muốn làm được những việc gì mà hiện chưa làm được? Viết bằng việc cụ thể, ví dụ tự đàm phán với khách lớn, quản lý một dự án nhỏ, đào tạo người mới.
  3. Mình đang thiếu gì để làm được những việc đó? Kỹ năng, kinh nghiệm, cơ hội thử sức, hay người hướng dẫn.

Không cần câu trả lời hoàn hảo. Có một hướng tạm thời là đủ để buổi nói chuyện với sếp có điểm xuất phát. Nhiều khi chính câu trả lời của sếp giúp bạn chỉnh lại hướng đó.

Nếu câu thứ nhất cho thấy bạn hào hứng với một mảng của bộ phận khác hơn là công việc hiện tại, đó là thông tin quý. Khi hỏi sếp, bạn vẫn nên bắt đầu từ những gì làm được trong phạm vi bộ phận mình, rồi mới nhắc tới mong muốn rộng hơn.

Câu mở lời theo ba mức

Mức nhẹ: báo trước đề tài. "Anh ơi, buổi họp riêng tuần sau em xin mười lăm phút để hỏi anh về hướng em nên phát triển trong một hai năm tới, để em tập trung học đúng chỗ." Báo trước giúp sếp không bị bất ngờ và có thời gian nghĩ.

Mức vừa: nêu hướng mình muốn thử. "Em thấy mình hợp với phần làm việc trực tiếp với khách hàng. Em muốn hỏi anh, để làm tốt hơn phần đó, em nên học thêm gì và có việc nào trong bộ phận em có thể thử sức?"

Mức thẳng: hỏi về kỳ vọng cho bước tiếp theo. "Em muốn một ngày nào đó có thể phụ trách một nhóm nhỏ. Theo anh, em đang cách điều đó bao xa, và em cần chứng minh được những gì?" Câu này vẫn hỏi về năng lực, không hỏi thời điểm hay chức danh.

Câu nên tránh. "Bao giờ em được lên?", "Bạn kia vào sau mà đã lên rồi", "Nếu không có lộ trình thì em phải tính". Những câu này biến buổi hỏi thành buổi gây áp lực, và câu trả lời bạn nhận được sẽ phòng thủ.

Những câu hỏi giúp sếp nói thật

Sau câu mở lời, các câu hỏi sau giúp cuộc nói chuyện đi vào chi tiết. Chọn hai ba câu, đừng hỏi dồn:

  • "Những người làm tốt ở vị trí mà em hướng tới thường giỏi điều gì nhất?" Sếp mô tả hình mẫu, bạn tự đối chiếu.
  • "Trong những việc em đang làm, việc nào anh thấy em có thể làm sâu hơn?" Bắt đầu từ thực tế hiện tại.
  • "Có việc nào sắp tới trong bộ phận mà em có thể nhận thêm để tập?" Biến lộ trình thành việc cụ thể.
  • "Anh thấy điểm nào của em đang cản em tiến xa hơn?" Câu khó nghe nhưng giá trị nhất.
  • "Em nên hỏi thêm ai trong công ty để hiểu rõ hơn về hướng này?" Mở rộng nguồn góp ý.

Ghi lại câu trả lời, đặc biệt là những việc cụ thể sếp gợi ý. Đây là những thứ bạn sẽ báo lại tiến độ ở các buổi họp sau, biến một buổi nói chuyện thành một kế hoạch có theo dõi.

Khi sếp trả lời mơ hồ: đọc ý và đáp lại

Không phải lúc nào sếp cũng có câu trả lời rõ. Dưới đây là vài câu thường gặp và cách đáp để cuộc nói chuyện không dừng ở đó:

Sếp nóiCó thể mang ýBạn đáp
"Công ty mình chưa có lộ trình rõ ràng"Cơ cấu phẳng, ít vị trí mới"Vậy trong phạm vi hiện tại, em có thể nhận thêm việc gì để lớn lên ạ?"
"Cứ làm tốt việc hiện tại đã"Sếp muốn thấy ổn định trước"Theo anh, làm tốt ở mức nào thì em có thể bàn tiếp chuyện này?"
"Để anh tính"Sếp chưa nghĩ tới, cần thời gian"Dạ, khoảng một tháng nữa em xin hỏi lại anh nhé."
"Việc đó không phụ thuộc anh"Sếp không có quyền quyết"Anh có thể gợi ý giúp em nên trao đổi với ai, hoặc anh đề xuất giúp em được không?"
"Em còn trẻ, từ từ"Sếp thấy chưa đủ kinh nghiệm"Em cảm ơn anh. Anh cho em biết em cần thêm kinh nghiệm ở mảng nào để em chủ động tích luỹ."

Điểm chung của các câu đáp: không phản bác, không tỏ thất vọng, luôn kéo về một bước cụ thể tiếp theo. Một câu trả lời mơ hồ vẫn có giá trị nếu bạn biến được nó thành một việc làm hoặc một mốc hẹn.

Tình huống giả định: chị Vy, nhân viên thiết kế ở Hà Nội

Chị Vy làm thiết kế ở một công ty truyền thông tầm trung được ba năm. Chị làm tốt việc được giao nhưng bắt đầu thấy mỗi năm giống nhau. Chị muốn hỏi chị trưởng nhóm về tương lai, nhưng ngại vì nhóm chỉ có một trưởng nhóm và chị ấy không có ý định rời đi.

Thay vì hỏi về vị trí, chị Vy tự trả lời ba câu và nhận ra mình thích nhất phần ngồi cùng khách để hiểu ý tưởng, hơn là phần dựng hình. Chị báo trước đề tài, rồi trong buổi họp riêng nói: "Em thấy mình hợp với phần làm việc với khách ở giai đoạn đầu. Em muốn hỏi chị, để làm tốt hơn phần đó em nên tập gì, và có dự án nào sắp tới em có thể thử phụ trách phần gặp khách không?"

Chị trưởng nhóm bất ngờ nhưng vui, vì nhóm đang thiếu người làm cầu nối với khách. Chị gợi ý Vy dự vài buổi gặp khách cùng mình trong quý tới, rồi tự chủ trì một buổi với khách nhỏ. Không có chức danh nào thay đổi, nhưng Vy có một hướng rõ ràng và một việc cụ thể để chứng minh. Ba tháng sau, chị dùng chính kết quả đó để mở tiếp cuộc nói chuyện.

Sau buổi hỏi: biến câu trả lời thành kế hoạch ba tháng

Buổi nói chuyện về lộ trình chỉ có giá trị khi nó dẫn tới việc làm. Ngay trong tuần, bạn nên chuyển những gì sếp nói thành một kế hoạch ngắn, đủ cụ thể để ba tháng sau có cái mà báo lại:

  1. Gửi tin tóm tắt trong ngày. "Em cảm ơn anh buổi chiều nay. Em ghi lại: em sẽ dự hai buổi gặp khách cùng anh trong quý này, tự chủ trì một buổi với khách nhỏ, và đọc thêm về cách lập đề xuất. Cuối quý em xin báo lại anh."
  2. Chọn một việc thử sức và một kỹ năng để học. Không ôm nhiều; một việc làm thật cộng một kỹ năng là vừa sức trong ba tháng.
  3. Đặt mốc kiểm giữa chừng. Sau sáu tuần tự hỏi: việc thử sức đã bắt đầu chưa, có gì vướng cần nhờ sếp không.
  4. Ghi kết quả vào sổ việc. Mỗi bước tiến, mỗi góp ý nhận được trong lúc thử sức đều đáng ghi.
  5. Hẹn buổi báo lại. Cuối quý xin mười lăm phút trong buổi họp riêng: đã làm được gì, học được gì, bước tiếp theo nên là gì.

Chính buổi báo lại mới là lúc sếp thật sự nhìn thấy bạn đang lớn lên. Một người hỏi về lộ trình rồi im lặng sẽ bị quên; một người hỏi, làm và quay lại với kết quả sẽ được nhớ tới khi có cơ hội mới.

Câu hỏi thường gặp

Mới vào công ty được vài tháng thì có nên hỏi sếp về lộ trình không?

Có thể hỏi, nhưng nên hỏi về những gì cần làm tốt trong năm đầu thay vì hướng đi xa. Ví dụ hỏi để làm tốt vị trí này, em nên tập trung học những gì trong sáu tháng tới. Câu hỏi về lộ trình dài hạn nên để sau khoảng một năm.

Hỏi về lộ trình có làm sếp nghĩ mình sắp nghỉ việc không?

Có thể, nếu câu hỏi xoay quanh chức danh hay so sánh với người khác. Nếu bạn hỏi về năng lực, việc muốn thử và cách đóng góp nhiều hơn cho bộ phận, sếp thường hiểu đó là dấu hiệu muốn gắn bó lâu dài.

Sếp nói thẳng là không có cơ hội phát triển ở đây thì làm gì?

Cảm ơn sếp đã nói thật, rồi hỏi trong phạm vi hiện tại bạn có thể học thêm gì. Sau đó tự cân nhắc kỹ, không quyết định vội ngay sau buổi họp. Thông tin thật dù khó nghe vẫn giúp bạn lập kế hoạch đúng hơn.

Bao lâu thì nên hỏi lại sếp về lộ trình?

Mỗi quý một lần là hợp lý, gắn với việc báo lại tiến độ những gì đã thống nhất. Hỏi quá dày sẽ thành áp lực. Mỗi lần hỏi lại nên mang theo kết quả mới, để sếp thấy bạn đang thật sự tiến lên.

Có nên hỏi về lộ trình trong buổi đánh giá giữa năm không?

Có thể, như một phần nhỏ ở cuối buổi. Nhưng nếu muốn bàn kỹ, nên hẹn một buổi riêng, vì buổi đánh giá đã nhiều nội dung. Báo trước đề tài để sếp chuẩn bị và trả lời có cân nhắc hơn.

Sếp trực tiếp không quan tâm chuyện phát triển của nhân viên thì sao?

Vẫn có thể tự lập kế hoạch học, nhận thêm việc phù hợp và xin góp ý từ những người khác trong công ty. Khi có kết quả cụ thể, mang lại cho sếp xem; nhiều sếp chỉ bắt đầu quan tâm khi thấy nhân viên đã tự chủ động.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138