Muốn biết sếp đang thật sự ưu tiên điều gì, đừng chỉ nghe sếp nói "việc nào cũng quan trọng", mà nhìn vào ba nơi: sếp dành thời gian họp cho việc gì, sếp hỏi đi hỏi lại về việc gì, và cấp trên của sếp đang đòi điều gì. Khi đã có giả thuyết, kiểm lại bằng một câu hỏi buộc chọn: nếu chỉ kịp làm một trong hai việc này trong tuần, anh muốn em làm việc nào.
Người làm tốt trong mắt sếp thường không phải người làm nhiều nhất, mà là người làm đúng thứ sếp đang lo nhất vào thời điểm đó. Bài này đi qua cách đọc tín hiệu ưu tiên, cách hỏi để sếp phải xếp thứ tự, và cách giữ ưu tiên đó cập nhật khi tình hình thay đổi.
Ba nơi để đọc ưu tiên thật của sếp
Lịch của sếp. Sếp dành nhiều giờ họp, gọi điện, đi gặp cho việc nào, việc đó đang chiếm tâm trí sếp. Nếu tuần này sếp có ba cuộc họp về một khách hàng lớn, gần như mọi việc liên quan khách hàng đó đều được nâng lên đầu, dù không ai nói ra.
Câu hỏi lặp lại. Việc nào sếp hỏi tiến độ hai ba lần trong tuần là việc sếp đang lo. Ghi lại các câu hỏi của sếp trong một tuần, xếp theo số lần hỏi, bạn sẽ có danh sách ưu tiên khá chính xác.
Áp lực từ phía trên. Sếp của bạn cũng có sếp. Thông báo của ban giám đốc, mục tiêu quý của công ty, những cuộc họp sếp đi về với vẻ căng thẳng là gợi ý về điều sếp đang bị đòi. Ưu tiên của sếp thường là ưu tiên được giao từ trên xuống.
Vì sao "việc nào cũng quan trọng" không phải câu trả lời
Khi sếp nói mọi việc đều quan trọng, thường không phải vì sếp không biết xếp thứ tự, mà vì sếp chưa phải xếp. Chừng nào nhân viên còn chưa nói rằng không kịp làm hết, sếp có lý do để giữ mọi việc ở mức cao nhất. Áp lực xếp thứ tự chỉ xuất hiện khi có giới hạn cụ thể được nêu ra.
Vì vậy, việc của bạn là biến giới hạn thành thứ nhìn thấy được. Không phải than "em nhiều việc quá", mà đặt ra trước mặt sếp: đây là năm việc, đây là thời gian ước tính, đây là số giờ còn lại trong tuần. Khi tổng thời gian vượt quá, câu hỏi "làm việc nào trước" tự nhiên xuất hiện và sếp sẽ trả lời.
Cũng có trường hợp sếp thật sự chưa rõ ưu tiên, vì chính cấp trên của sếp chưa rõ. Khi đó bạn có thể giúp bằng cách đề xuất thứ tự kèm lý do, để sếp có căn cứ mà chốt: "Em đề xuất làm báo cáo khách hàng trước vì có hạn với đối tác, còn quy trình nội bộ lùi sang tuần sau. Anh thấy được không ạ?"
Câu hỏi buộc chọn: từng bước để sếp xếp thứ tự
Cách này hiệu quả nhất khi bạn mang theo danh sách việc cụ thể, không hỏi chung chung.
- Liệt kê tất cả việc đang giữ, mỗi việc ghi thời gian ước tính và hạn hiện tại.
- Cộng tổng thời gian, so với số giờ làm việc thực tế còn lại trong tuần, trừ họp và việc thường ngày.
- Nếu vượt, chọn hai việc khó quyết nhất và hỏi: "Nếu tuần này em chỉ kịp làm xong một trong hai việc, anh muốn việc nào xong trước?"
- Hỏi thêm về hệ quả: "Việc còn lại lùi sang thứ hai tuần sau thì có ảnh hưởng gì không chị?" Câu trả lời cho biết việc đó có hạn cứng hay mềm.
- Xếp lại danh sách theo câu trả lời và gửi sếp bản đã sắp: "Em làm theo thứ tự này nhé anh."
- Lặp lại khi có việc mới chen vào: đặt việc mới vào danh sách và hỏi nó đứng ở vị trí nào.
Điểm mấu chốt là câu hỏi "chỉ kịp một trong hai". Câu hỏi này không đòi sếp bỏ việc nào, chỉ đòi xếp thứ tự, nên sếp dễ trả lời. Và một khi đã trả lời, sếp cũng hiểu rằng việc xếp sau có thể trễ.
Tình huống mẫu: một tuần năm việc, giờ chỉ đủ cho ba
Ví dụ giả định: một nhân viên phòng kinh doanh đầu tuần có năm việc. Báo cáo doanh số tháng cho giao ban thứ sáu, khoảng sáu giờ. Bộ hồ sơ chào giá cho một khách hàng mới, khoảng tám giờ. Cập nhật danh sách khách cũ trên hệ thống, khoảng năm giờ. Soạn tài liệu đào tạo cho hai bạn mới vào, khoảng sáu giờ. Và hỗ trợ phòng kế toán đối chiếu công nợ, khoảng bốn giờ. Tổng là hai mươi chín giờ, trong khi sau khi trừ họp và việc thường ngày, cả tuần chỉ còn khoảng hai mươi giờ.
Thay vì cố làm hết rồi trễ cả loạt, người đó gửi sếp một tin nhắn: "Dạ chị, tuần này em có năm việc, cộng lại khoảng hai mươi chín giờ, em còn khoảng hai mươi giờ. Em đề xuất làm báo cáo doanh số và hồ sơ chào giá trước, đối chiếu công nợ làm một nửa, còn tài liệu đào tạo và danh sách khách cũ lùi sang tuần sau. Chị xem có cần đổi gì không ạ?"
Sếp trả lời rằng hồ sơ chào giá có thể lùi sang thứ hai tuần sau vì khách đang đi công tác, còn tài liệu đào tạo thì cần ngay vì hai bạn mới bắt đầu từ thứ tư. Một chi tiết như thế nhân viên không thể tự biết. Chỉ một tin nhắn, thứ tự trong tuần đã đúng với điều sếp cần.
Phân biệt gấp và quan trọng theo cách sếp nhìn
Một việc có thể gấp mà không quan trọng với sếp, hoặc quan trọng mà chưa gấp. Hỏi đúng loại câu giúp phân loại nhanh.
| Loại việc | Dấu hiệu | Câu hỏi nên đặt |
|---|---|---|
| Gấp và quan trọng | Liên quan khách lớn, cấp trên, quy định; sếp hỏi nhiều lần | "Em ưu tiên việc này lên đầu, có việc nào cần dời không anh?" |
| Quan trọng, chưa gấp | Gắn với mục tiêu quý, sếp nhắc trong họp chiến lược | "Em giữ hai buổi chiều mỗi tuần cho việc này được không chị?" |
| Gấp, ít quan trọng | Yêu cầu từ phòng khác, việc hành chính có hạn | "Việc này em xử lý nhanh hay chuyển cho bạn khác được ạ?" |
| Không gấp, ít quan trọng | Sếp nhắc một lần rồi không hỏi lại | "Em để việc này sau tháng này, anh thấy ổn không?" |
Nhóm dễ bị bỏ quên nhất là "quan trọng, chưa gấp". Đây thường là việc sếp sẽ dùng để đánh giá bạn cuối kỳ, nhưng lại luôn bị việc gấp lấn át. Xin sếp xác nhận việc giữ thời gian riêng cho nhóm này là cách bảo vệ nó.
Bảng này là gợi ý chung. Với từng sếp, một số dấu hiệu sẽ có trọng số khác, ví dụ có sếp rất coi trọng yêu cầu của phòng khác vì liên quan quan hệ liên phòng.
Giữ ưu tiên cập nhật khi tình hình thay đổi
Ưu tiên của sếp không cố định. Một khách hàng lớn huỷ hợp đồng, một đợt kiểm tra bất ngờ, một chỉ đạo mới từ ban giám đốc có thể đảo lộn thứ tự chỉ trong một buổi sáng. Người bám danh sách cũ khi sếp đã chuyển hướng sẽ bị coi là làm sai việc, dù rất chăm chỉ.
Cách giữ cập nhật đơn giản là một cuộc trao đổi ngắn đầu tuần. Gửi sếp danh sách ba việc ưu tiên của bạn cho tuần này, hỏi một câu: "Tuần này có gì thay đổi so với tuần trước không anh?" Năm phút này tiết kiệm được rất nhiều giờ làm việc lệch hướng.
Khi có tin mới lớn trong công ty, như thay đổi nhân sự cấp cao, khách hàng lớn rời đi, kế hoạch năm được điều chỉnh, chủ động hỏi lại ngay, không chờ đầu tuần: "Với thông tin hôm nay, phần việc của em có cần đổi thứ tự không chị?" Câu hỏi này cũng cho sếp thấy bạn theo sát tình hình chung, không chỉ cắm mặt vào phần việc riêng.
Những sai hay gặp khi đoán ưu tiên
Ưu tiên việc mình thích hoặc giỏi. Rất tự nhiên khi ai cũng muốn làm việc hợp sở trường trước. Nhưng nếu đó không phải việc sếp đang lo, bạn sẽ bị đánh giá là làm lệch, kể cả khi sản phẩm rất tốt.
Ưu tiên người nói to nhất. Phòng khác thúc giục liên tục không có nghĩa việc của họ quan trọng với sếp bạn. Khi có xung đột, hỏi sếp thay vì tự chọn theo áp lực.
Tự cắt việc mà không báo. Thấy không kịp, lặng lẽ bỏ một việc ra sau, rồi việc đó lại là thứ sếp đang chờ. Mọi thay đổi thứ tự cần sếp biết, dù chỉ một tin nhắn.
Hỏi ưu tiên quá thường xuyên. Hỏi mỗi lần có việc nhỏ khiến sếp thấy bạn thiếu khả năng tự sắp xếp. Chỉ hỏi khi thật sự có xung đột thời gian hoặc khi tình hình thay đổi lớn.
Tự kiểm mỗi cuối tuần
Cuối tuần, dành mười phút nhìn lại. Mục đích là xem ưu tiên bạn đang theo có khớp với ưu tiên của sếp không.
- Ba việc mình dành nhiều thời gian nhất tuần này là gì.
- Ba việc sếp hỏi nhiều nhất tuần này là gì.
- Hai danh sách trên có trùng nhau không, lệch ở đâu.
- Có việc nào sếp nhắc trong họp chiến lược mà mình chưa động tới.
- Có việc mới nào chen vào mà mình chưa hỏi vị trí ưu tiên.
- Tuần sau mình sẽ dành thời gian riêng cho việc quan trọng chưa gấp vào lúc nào.
Nếu hai danh sách lệch nhau nhiều tuần liền, đó là tín hiệu cần một buổi nói chuyện riêng với sếp về mục tiêu và ưu tiên của phần việc bạn. Lệch kéo dài thường không phải lỗi của một bên, mà là chưa có lần thống nhất rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Hai sếp cùng giao việc gấp, mỗi người bảo việc mình quan trọng hơn thì làm sao?
Đừng tự chọn. Báo cả hai rằng có xung đột thời gian, nêu thời gian mỗi việc cần, và đề nghị hai người thống nhất với nhau, hoặc hỏi sếp trực tiếp của bạn quyết. Tự chọn một bên dễ khiến bên kia nghĩ bạn không coi trọng họ, trong khi đây là việc của cấp quản lý.
Sếp thay đổi ưu tiên liên tục làm việc không xong được thì nên góp ý thế nào?
Chuẩn bị số liệu: trong một tháng, bao nhiêu lần đổi thứ tự, bao nhiêu việc bị dở dang. Gặp riêng và đề xuất cách làm, ví dụ chốt ưu tiên mỗi đầu tuần và chỉ đổi khi có việc thật sự khẩn. Nói về tác động lên kết quả, không nói về tính cách của sếp.
Việc mình thấy quan trọng nhưng sếp không quan tâm thì có nên làm không?
Trình bày một lần, ngắn gọn, vì sao bạn thấy việc đó quan trọng và rủi ro nếu bỏ qua. Nếu sếp vẫn xếp sau, làm theo thứ tự của sếp và ghi lại rằng bạn đã đề xuất. Có thể dành chút thời gian rảnh cho việc đó nếu không ảnh hưởng các ưu tiên chính.
Có nên dùng bảng ưu tiên kiểu gấp và quan trọng để trình bày với sếp không?
Có thể, nhưng gọn thôi. Sếp thường không cần thấy khung lý thuyết, chỉ cần một danh sách việc kèm thời gian và câu hỏi cụ thể cần quyết. Bảng phân loại hữu ích nhất cho chính bạn khi sắp xếp trước, sau đó trình bày cho sếp bằng ngôn ngữ đơn giản.
Làm sao biết cấp trên của sếp đang đòi điều gì nếu sếp không chia sẻ?
Đọc các thông báo chung của công ty, nghe kỹ những gì sếp nhắc lại sau các cuộc họp cấp cao, để ý chỉ tiêu nào được nhắc nhiều trong giao ban. Có thể hỏi nhẹ: "Đợt này ban giám đốc đang quan tâm điều gì nhất ở phòng mình ạ?". Không cần dò hỏi chuyện nội bộ.
Nhân viên mới chưa quen có nên hỏi sếp thứ tự ưu tiên thường xuyên không?
Giai đoạn đầu nên hỏi nhiều hơn một chút, vì bạn chưa có đủ thông tin để tự đoán. Nhưng mỗi lần hỏi hãy mang theo đề xuất của mình, để vừa được sếp sửa, vừa học được cách sếp suy nghĩ. Sau vài tuần, tần suất hỏi sẽ tự giảm khi bạn đã nắm được logic ưu tiên.