Khi có cả sếp trực tiếp và sếp gián tiếp, nguyên tắc chung là: việc thường ngày báo sếp trực tiếp trước; việc thuộc chuyên môn hoặc dự án do sếp kia phụ trách thì báo người đó, đồng thời để sếp trực tiếp biết; khi hai người giao lệch nhau thì không tự chọn mà đưa cả hai thông tin để họ thống nhất. Sắp xếp này nghe đơn giản, nhưng muốn chạy được thì cần nói rõ với cả hai sếp ngay từ đầu.
Bài này dành cho những ai làm việc trong mô hình nhiều tuyến: nhân viên được điều sang dự án nhưng vẫn thuộc phòng cũ, chuyên viên ở chi nhánh vừa báo cáo giám đốc chi nhánh vừa báo cáo trưởng bộ phận ở trụ sở, hoặc người có trưởng nhóm và trưởng phòng cùng giao việc. Nội dung gồm cách phân vai, thứ tự báo cáo, xử lý khi chỉ đạo lệch nhau và giữ quan hệ với cả hai.
Vì sao hai tuyến báo cáo dễ thành rắc rối
Mô hình có hai tuyến quản lý tồn tại vì lý do chính đáng: một người lo chuyên môn, một người lo dự án hoặc địa bàn. Nhưng ranh giới giữa hai vai ít khi được viết rõ. Trong thực tế, cả hai sếp đều có lúc giao việc, đều muốn biết tiến độ, và đều nghĩ phần của mình là ưu tiên.
Người đứng giữa thường gặp ba tình huống khó. Một là bị giao việc chồng nhau, tổng thời gian vượt quá sức. Hai là nhận hai chỉ đạo trái ngược về cùng một việc. Ba là cảm giác phải chọn phe, làm vừa lòng người này thì người kia phật ý. Cả ba đều không phải lỗi của bạn, nhưng nếu xử lý không khéo, bạn sẽ là người chịu hậu quả.
Điều cần nhớ: việc phân xử giữa hai sếp là trách nhiệm của cấp quản lý, không phải của bạn. Vai trò của bạn là làm cho xung đột hiện ra sớm và rõ, cung cấp đủ thông tin để họ quyết, rồi làm theo quyết định chung.
Làm rõ vai ngay từ đầu
Khi bắt đầu một sắp xếp có hai tuyến, xin một buổi ngắn, tốt nhất là cùng lúc với cả hai sếp. Nếu không được, hỏi từng người và gửi bản tổng hợp cho cả hai.
- Hỏi mỗi sếp phụ trách mảng nào trong việc của bạn: chuyên môn, tiến độ dự án, ngân sách, nhân sự, đánh giá cuối kỳ.
- Hỏi việc nào cần xin ý kiến ai, việc nào báo cả hai.
- Hỏi ai là người quyết khi có xung đột thời gian hoặc ưu tiên.
- Hỏi ai viết nhận xét đánh giá cuối kỳ, và người kia có góp ý vào không.
- Hỏi cách mỗi người muốn nhận báo cáo: chung một bản hay riêng.
- Gửi bản tổng hợp cho cả hai: "Em ghi lại cách phân việc như sau, anh chị xem giúp em có đúng không ạ."
Bản tổng hợp này là tài sản quý nhất của bạn trong mô hình hai tuyến. Khi có tranh chấp sau này, bạn có thể dựa vào đó mà hỏi lại, thay vì phải tự phán xử.
Nếu hai sếp trả lời khác nhau về cùng một câu hỏi, đó là tín hiệu sớm của xung đột. Ghi rõ chỗ khác nhau trong bản tổng hợp và nhờ họ thống nhất trước khi việc thật phát sinh.
Thứ tự báo cáo và xin ý kiến theo loại việc
Bảng dưới là cách sắp xếp phổ biến. Mỗi công ty có quy định riêng, nên dùng bảng như điểm khởi đầu để hỏi lại, không áp cứng.
| Loại việc | Báo ai trước | Báo thêm ai |
|---|---|---|
| Tiến độ dự án hằng tuần | Sếp dự án | Gửi kèm bản cho sếp trực tiếp nếu sếp muốn |
| Nghỉ phép, giờ giấc | Sếp trực tiếp | Báo sếp dự án để họ sắp xếp lịch |
| Câu hỏi chuyên môn sâu | Người phụ trách chuyên môn | Không cần báo thêm, trừ khi ảnh hưởng tiến độ |
| Việc mới phát sinh ngoài kế hoạch | Người giao việc | Báo người kia nếu ảnh hưởng thời gian của việc họ giao |
| Sự cố, sai sót lớn | Cả hai, cùng lúc | Bộ phận liên quan theo quy trình công ty |
| Đề xuất thay đổi vai trò, chuyển việc | Sếp trực tiếp | Sau đó mới bàn với sếp dự án |
Nguyên tắc chung trong bảng: người chịu trách nhiệm chính về một mảng được biết đầu tiên, người kia được biết đủ để không bị bất ngờ. Với sự cố lớn, báo cả hai cùng lúc để không ai cảm thấy bị qua mặt.
Khi không chắc một việc thuộc loại nào, báo người giao việc trước, kèm câu: "Em có cần báo thêm chị Hoa không ạ?" Tên trong câu là ví dụ giả định.
Khi hai sếp giao lệch nhau: không chọn phe, đưa thông tin
Ví dụ giả định: sếp dự án yêu cầu bạn hoàn thành bộ tài liệu khách hàng trước thứ năm, cùng tuần đó trưởng phòng giao báo cáo nội bộ cũng hạn thứ năm. Bạn chỉ đủ thời gian cho một việc. Phản xạ thường gặp là làm việc của người có chức cao hơn, hoặc người hay thúc hơn. Cả hai cách đều có rủi ro.
Cách làm an toàn là đưa xung đột ra cho hai sếp cùng thấy. Gửi một tin nhắn chung, hoặc hai tin giống hệt nhau: "Dạ anh chị, tuần này em có hai việc cùng hạn thứ năm: tài liệu khách hàng của dự án và báo cáo nội bộ của phòng. Mỗi việc cần khoảng hai ngày, em chỉ kịp làm xong một việc đúng hạn. Anh chị cho em biết việc nào ưu tiên, hoặc em đề xuất báo cáo nội bộ lùi sang thứ hai tuần sau ạ."
Tin nhắn này làm ba việc: nêu sự kiện không thiên vị, cho thấy giới hạn cụ thể, và đưa đề xuất để hai sếp chỉ cần đồng ý hoặc đổi. Bạn không phải chọn, và cũng không ai có thể trách bạn đã bỏ việc của họ.
Nếu hai sếp vẫn không thống nhất, hỏi người được ghi là quyết định cuối trong bản phân vai đã làm từ đầu. Nếu chưa có bản đó, hỏi sếp trực tiếp, vì thường là người chịu trách nhiệm về nhân sự của bạn.
Giữ quan hệ tốt với cả hai sếp
Không kể chuyện người này với người kia. Khi một sếp hỏi "chị kia giao em làm gì đấy", trả lời bằng sự việc, không bình luận. Tránh những câu như "chị ấy giao gấp quá" hay "anh ấy không hiểu việc bên này".
Không dùng sếp này để từ chối sếp kia. Câu "anh trưởng phòng bảo em không làm" dễ đẩy hai sếp vào thế đối đầu. Thay bằng việc đưa thông tin về thời gian và để họ tự thống nhất.
Ghi công cho cả hai. Khi dự án thành công, nhắc tới sự hỗ trợ của cả hai sếp. Trong báo cáo, nêu rõ phần đóng góp từ mỗi phía nếu có. Không ai thích bị quên.
Đều đặn với cả hai. Dễ xảy ra chuyện chỉ liên lạc nhiều với sếp đang giao việc gấp, quên người kia. Giữ ít nhất một lần cập nhật ngắn với mỗi sếp mỗi tuần, kể cả khi không có việc gì gấp.
Khi buổi đánh giá cuối kỳ đến
Một rủi ro lớn của mô hình hai tuyến là người viết đánh giá không biết hết việc bạn làm. Nếu sếp trực tiếp viết đánh giá nhưng phần lớn thời gian bạn làm dự án của sếp kia, nhận xét có thể thiếu hoặc lệch.
Để tránh, vài tuần trước kỳ đánh giá, chủ động xin sếp dự án vài dòng nhận xét về đóng góp của bạn, gửi cho sếp trực tiếp hoặc bộ phận nhân sự theo quy trình công ty. Câu mẫu: "Dạ anh, sắp tới kỳ đánh giá, anh có thể gửi chị trưởng phòng vài nhận xét về phần việc em làm cho dự án không ạ? Em gửi anh danh sách việc chính để anh tiện nhớ."
Đồng thời, trong bản tự tổng hợp việc đã làm, tách rõ việc của từng tuyến với kết quả cụ thể. Như vậy người đánh giá có đủ bức tranh, và bạn không bị thiệt chỉ vì làm nhiều cho người không viết đánh giá.
Những sai hay gặp khi có hai tuyến báo cáo
Chỉ nghe người hay thúc giục. Sếp nào nhắn nhiều hơn thì việc của người đó được làm trước, dù chưa chắc quan trọng hơn. Sau vài tháng, sếp ít nói thấy việc của mình luôn bị xếp sau và đánh giá bạn thấp đi mà bạn không hề biết.
Nhận hết, không nói giới hạn. Sợ mất lòng cả hai nên nhận mọi việc, rồi trễ hạn cả hai phía. Nói giới hạn sớm luôn nhẹ hơn xin lỗi muộn.
Chuyển lời qua lại thay cho hai sếp. Đứng giữa truyền đạt ý của người này cho người kia rất dễ làm méo thông điệp. Khi việc cần hai sếp bàn với nhau, đề nghị họ trao đổi trực tiếp hoặc gửi tin nhắn có cả hai người.
Quên cập nhật bản phân vai. Dự án đổi giai đoạn, sếp thay người, việc của bạn đổi trọng tâm, nhưng bản phân vai vẫn như ngày đầu. Mỗi khi có thay đổi lớn, gửi lại bản cập nhật cho cả hai xác nhận.
Tự kiểm sau mỗi tháng làm việc hai tuyến
Một tháng một lần, rà các câu dưới đây. Câu nào trả lời "không" hoặc "chưa rõ" là việc cần đưa vào buổi nói chuyện tiếp theo với sếp trực tiếp.
- Cả hai sếp đều biết mình đang làm những việc gì cho mỗi bên.
- Mình có bản phân vai đã được cả hai xác nhận, và nó còn đúng với thực tế.
- Tháng này có xung đột chỉ đạo nào mình đã tự chọn thay vì hỏi.
- Thời gian mình dành cho mỗi tuyến có khớp với điều đã thống nhất.
- Người viết đánh giá cuối kỳ có đủ thông tin về phần việc ở tuyến kia.
- Mình có cảm thấy bị kéo về một phía không, vì sao.
Nếu tỷ lệ thời gian lệch nhiều so với thoả thuận, đưa số liệu cụ thể cho sếp trực tiếp, ví dụ "tháng này em dành khoảng bảy phần mười thời gian cho dự án, trong khi thống nhất là một nửa". Con số giúp cuộc nói chuyện đi vào giải pháp thay vì cảm nhận.
Câu hỏi thường gặp
Sếp gián tiếp giao việc trực tiếp cho mình mà không qua sếp trực tiếp thì có nên nhận không?
Nhận nếu việc nằm trong phạm vi đã thống nhất, nhưng báo sếp trực tiếp biết, nhất là khi việc đó tốn nhiều thời gian. Câu mẫu: "Anh ơi, chị Lan bên dự án nhờ em làm thêm phần X, mất khoảng một ngày, em báo để anh nắm." Nếu việc vượt phạm vi, hỏi sếp trực tiếp trước khi nhận.
Hai sếp không ưa nhau, mình đứng giữa thì nên làm gì?
Giữ trung lập tuyệt đối, chỉ nói về công việc, không nghe hay truyền lời qua lại. Mọi chỉ đạo quan trọng nên có bằng văn bản, gửi cho cả hai khi liên quan. Nếu căng thẳng ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc của bạn, có thể nhờ bộ phận nhân sự tư vấn về cách sắp xếp.
Có nên gửi bản báo cáo chung cho cả hai sếp không?
Thường là có, nếu cả hai đồng ý. Một bản chung giúp mọi người có cùng thông tin và tránh việc bạn phải viết hai lần. Đánh dấu rõ phần nào liên quan tới ai, đặt việc cần quyết lên đầu và ghi tên người cần quyết bên cạnh.
Khi xin nghỉ phép thì phải xin cả hai sếp à?
Thường người duyệt là sếp trực tiếp theo quy trình nhân sự, nhưng nên báo sếp dự án đồng thời để họ sắp xếp lịch. Xem nội quy công ty về người có thẩm quyền duyệt nghỉ phép. Báo sớm cho cả hai là cách tránh tình huống một người đồng ý mà người kia bất ngờ.
Sếp gián tiếp có quyền kỷ luật mình không?
Tuỳ cách công ty phân quyền, được quy định trong nội quy lao động và các quyết định nội bộ. Nếu có vấn đề về kỷ luật, xem nội quy, hỏi bộ phận nhân sự, và tra văn bản pháp luật lao động hiện hành. Với tình huống phức tạp, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu quyền của mình.
Nếu một sếp bảo đừng báo cho sếp kia thì sao?
Hỏi lại lý do một cách nhẹ nhàng. Nếu đó là thông tin bảo mật chính đáng, như kế hoạch nhân sự chưa công bố, tôn trọng yêu cầu. Nếu việc giấu thông tin ảnh hưởng tới trách nhiệm của sếp kia hoặc vi phạm quy trình, nói rõ bạn không thể giữ kín và đề nghị sếp đó tự trao đổi với người còn lại.