Để mục tiêu quý không bị hiểu mỗi người một kiểu, hãy viết nó ra đúng một trang và cùng sếp đọc lại trước khi chốt: ba tới năm mục tiêu, mỗi mục tiêu một thước đo, những việc cần sếp hỗ trợ, và một mốc kiểm giữa quý. Một trang đủ ngắn để cả hai cùng nhớ, đủ rõ để cuối quý không phải tranh luận xem thế nào là đạt.
Ở nhiều chỗ làm, mục tiêu quý được giao miệng trong một buổi họp nhóm hoặc vài dòng tin nhắn. Ba tháng sau, sếp nhớ mình đã giao năm việc, nhân viên nhớ ba việc, và thước đo thì không ai ghi lại. Bài này hướng dẫn cách viết một trang, cách viết mục tiêu đo được mà không thành chỉ tiêu ép, trình tự buổi ngồi chốt, cách xử lý khi điều kiện thay đổi giữa quý và những sai hay gặp.
Một trang gồm những phần nào
Không cần biểu mẫu của phòng nhân sự. Một trang với năm phần dưới đây là đủ cho phần lớn vị trí:
| Phần | Nội dung | Độ dài gợi ý |
|---|---|---|
| Bối cảnh quý | Một hai câu về ưu tiên chung của bộ phận trong quý, theo lời sếp | Hai dòng |
| Mục tiêu | Ba tới năm điều cần đạt, xếp theo thứ tự quan trọng | Mỗi mục tiêu một dòng |
| Thước đo | Cách biết mục tiêu đã đạt: con số, mốc hoàn thành, hoặc tiêu chí rõ | Một dòng cho mỗi mục tiêu |
| Cần sếp hỗ trợ | Quyết định, nguồn lực, sự phối hợp từ bộ phận khác | Hai tới bốn dòng |
| Mốc kiểm | Ngày xem lại giữa quý và cuối quý | Một dòng |
Trang này không phải hợp đồng. Nó là bản ghi chung để hai bên cùng nhìn vào khi trao đổi. Bạn soạn, sếp đọc và sửa, rồi cả hai giữ một bản giống nhau.
Nếu công ty đã có hệ thống mục tiêu riêng, trang này vẫn hữu ích như một bản tóm tắt dễ đọc. Chỉ cần đảm bảo nội dung khớp với hệ thống chính thức để không có hai phiên bản mâu thuẫn nhau.
Viết mục tiêu đo được mà không thành chỉ tiêu ép
Bắt đầu bằng động từ và kết quả. "Rút ngắn thời gian phản hồi khách hàng" rõ hơn "cải thiện chăm sóc khách hàng". Động từ cho biết việc phải làm, kết quả cho biết đích đến.
Chọn thước đo mà bạn ảnh hưởng được. Doanh số cả công ty phụ thuộc quá nhiều yếu tố. Số khách hàng bạn gặp, thời gian xử lý đơn của bạn, chất lượng báo cáo bạn làm là những thứ bạn nắm trong tay.
Thước đo không nhất thiết là con số. Có việc đo bằng mốc hoàn thành: "Quy trình nhận hàng mới được áp dụng ở cả hai kho trước cuối tháng thứ hai của quý". Có việc đo bằng tiêu chí: "Báo cáo tháng được sếp duyệt mà không cần sửa lần hai".
Ghi mức đạt và mức tốt. Thay vì một con số cứng, ghi hai mức: mức đạt là điều chắc chắn cần có, mức tốt là điều bạn cố gắng hướng tới. Cách này giảm áp lực mà vẫn giữ tham vọng.
Giới hạn ba tới năm mục tiêu. Nhiều hơn năm thì không còn là ưu tiên. Nếu sếp giao thêm, hỏi: "Nếu phải chọn ba việc quan trọng nhất trong quý, anh chọn việc nào ạ?"
Buổi ngồi chốt với sếp: trình tự hai mươi phút
Bạn soạn bản nháp trước, rồi xin hai mươi phút để cùng sếp đọc và chốt. Trình tự gợi ý:
- Gửi bản nháp trước một ngày. "Anh ơi, em soạn bản mục tiêu quý của em trong một trang, anh xem trước giúp em, mai mình chốt trong hai mươi phút nhé."
- Hỏi sếp về bối cảnh quý trước. "Trước khi đi vào mục tiêu của em, anh cho em biết quý này bộ phận ưu tiên điều gì nhất ạ?" Nếu bối cảnh khác với bạn nghĩ, sửa mục tiêu cho khớp.
- Đi từng mục tiêu, hỏi sếp có đồng ý thước đo không. Chỗ nào sếp muốn sửa, sửa ngay trên bản.
- Chốt phần cần sếp hỗ trợ. Mỗi việc ghi rõ sếp làm gì, trước khi nào.
- Đặt ngày kiểm giữa quý. Ghi luôn vào lịch của cả hai.
- Gửi bản cuối trong ngày. "Em gửi anh bản mục tiêu quý đã sửa theo buổi sáng nay, anh xác nhận giúp em là bản này nhé."
Bước cuối quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Một tin nhắn xác nhận đơn giản biến trang giấy thành thoả thuận chung. Ba tháng sau, khi có ai nhớ khác, cả hai cùng mở lại đúng bản đã chốt.
Tình huống giả định: anh Tùng, nhân viên chăm sóc khách hàng ở Đà Nẵng
Anh Tùng phụ trách nhóm khách hàng doanh nghiệp tại văn phòng Đà Nẵng của một công ty phần mềm quản lý bán hàng. Quý trước, chị trưởng phòng giao miệng "cố gắng giữ khách và giảm khiếu nại". Cuối quý, chị đánh giá anh chưa đạt vì số khách gia hạn thấp hơn kỳ vọng, trong khi anh lại tự thấy mình làm tốt vì khiếu nại giảm rõ rệt. Hai người nhìn vào hai thước đo khác nhau mà không ai biết.
Quý này, anh Tùng soạn một trang. Bối cảnh: phòng ưu tiên giữ khách gia hạn vì nhiều hợp đồng sắp hết hạn. Mục tiêu một: gọi điện chăm sóc toàn bộ khách sắp hết hạn trước ba mươi ngày. Mục tiêu hai: giữ thời gian phản hồi khiếu nại trong một ngày làm việc. Mục tiêu ba: viết lại bộ câu trả lời mẫu cho mười câu hỏi khách hay gặp. Phần cần chị hỗ trợ: duyệt chính sách ưu đãi gia hạn trước tuần thứ hai.
Khi ngồi chốt, chị trưởng phòng sửa mục tiêu một thêm thước đo là tỷ lệ gia hạn ở mức tham khảo, và gạch bớt mục tiêu ba sang quý sau vì chưa gấp. Anh Tùng gửi bản cuối trong ngày. Giữa quý, cả hai mở lại trang, thấy chính sách ưu đãi chưa được duyệt nên việc gọi khách bị chậm, và chị xử lý ngay. Cuối quý, buổi đánh giá chỉ mất mười lăm phút vì không còn gì để tranh luận.
Giữa quý: khi điều kiện thay đổi
Hiếm có quý nào đi đúng như kế hoạch. Khách lớn rút hợp đồng, đồng nghiệp nghỉ, công ty đổi ưu tiên. Khi điều kiện thay đổi, đừng im lặng làm tiếp mục tiêu cũ rồi chờ cuối quý giải thích. Hãy mang trang mục tiêu tới sếp ngay khi thấy rõ ảnh hưởng, không cần đợi tới mốc kiểm giữa quý.
Câu mở đầu có thể là: "Anh ơi, từ tuần trước em được giao thêm phần việc của bạn Hương đang nghỉ, chiếm khoảng một nửa thời gian. Em mang bản mục tiêu quý tới để mình xem lại, em đề xuất giữ mục tiêu một, lùi mục tiêu hai sang tháng sau." Nêu sự thay đổi, nêu tác động, rồi đưa đề xuất cụ thể. Đừng chỉ báo khó khăn rồi để sếp tự nghĩ.
Nếu sếp không đồng ý đổi mục tiêu, ít nhất xin ghi chú sự thay đổi điều kiện vào trang. Cuối quý, dòng ghi chú đó giúp đánh giá công bằng hơn. Câu mẫu: "Nếu mục tiêu giữ nguyên, em xin anh ghi thêm một dòng về phần việc phát sinh vào bản của mình, để cuối quý mình nhìn lại cho đủ."
Dùng trang mục tiêu làm khung cho các buổi họp riêng trong quý
Trang mục tiêu không chỉ dùng hai lần vào đầu và cuối quý. Khi gắn nó vào các buổi họp riêng, bạn có sẵn khung nói chuyện mà không phải nghĩ lại mỗi tuần. Vài cách dùng:
- Đặt trang mục tiêu ở đầu chương trình mỗi buổi họp. Mỗi mục tiêu một chữ: đúng hướng, chậm, hay cần sếp. Sếp nhìn vào là biết hôm nay cần bàn mục tiêu nào.
- Đánh dấu việc chờ sếp hỗ trợ. Phần hỗ trợ ghi trong trang là lời nhắc tự nhiên, không phải đòi hỏi mới. "Phần duyệt chính sách ưu đãi mình ghi từ đầu quý, em xin anh chốt trong tuần này nhé."
- Ghi chú thay đổi ngay khi có. Mỗi điều kiện mới thêm một dòng ghi chú có ngày tháng, không xoá bản gốc. Cuối quý nhìn lại thấy rõ đã có gì thay đổi và lúc nào.
- Ghi lại kết quả đạt sớm. Mục tiêu nào đạt trước hạn, báo ngay và hỏi sếp có muốn thêm việc gì không. Việc này cho thấy bạn quản lý được tiến độ, không chỉ chờ tới cuối quý.
- Dùng trang quý này để soạn trang quý sau. Mục tiêu chưa xong, bài học, việc đã lùi lại đều là nguyên liệu cho bản nháp quý tới.
Dùng như vậy, trang mục tiêu trở thành sợi chỉ nối các buổi họp riêng với nhau. Sếp không phải nhớ bạn đang làm gì, còn bạn không phải kể lại từ đầu mỗi lần gặp.
Những sai hay gặp khi thống nhất mục tiêu quý
Những lỗi sau khiến trang mục tiêu trở thành tờ giấy để đó:
- Chép nguyên chỉ tiêu được giao mà không hỏi lại. Có chỉ tiêu bạn không ảnh hưởng được; cần thống nhất phần nào là của bạn.
- Quá nhiều mục tiêu. Tám chín dòng mục tiêu nghĩa là không có ưu tiên nào cả.
- Thước đo mơ hồ. "Làm tốt hơn", "chuyên nghiệp hơn" không đo được, cuối quý thành tranh luận cảm tính.
- Không ghi phần sếp cần hỗ trợ. Khi mục tiêu chậm vì chờ sếp duyệt, không có căn cứ để nói.
- Không đọc lại giữa quý. Trang giấy chỉ có giá trị khi được mở ra; không mở lại thì chẳng khác giao miệng.
Tránh được năm lỗi này, trang mục tiêu quý trở thành công cụ trao đổi đều đặn với sếp, không chỉ là thủ tục đầu quý. Nhiều người còn dùng chính trang đó làm chương trình cho các buổi họp riêng trong quý.
Câu hỏi thường gặp
Sếp không quen viết mục tiêu ra giấy thì có nên đề nghị không?
Nên, và cách dễ nhất là tự soạn sẵn rồi xin sếp đọc giúp. Phần lớn sếp không phản đối khi thấy nhân viên chủ động và bản nháp ngắn gọn. Bạn làm phần việc nặng, sếp chỉ cần sửa và xác nhận.
Mục tiêu quý có nên ghi con số cụ thể không?
Nên ghi khi con số do bạn ảnh hưởng được và có nguồn đo rõ ràng. Nên ghi hai mức đạt và tốt để giảm áp lực. Với việc khó đo bằng số, dùng mốc hoàn thành hoặc tiêu chí cụ thể thay thế.
Sếp giao quá nhiều mục tiêu thì làm sao?
Hỏi sếp chọn ba việc quan trọng nhất, phần còn lại ghi là việc làm thêm nếu còn thời gian. Nói rõ nguồn lực hiện tại để sếp thấy vì sao cần chọn. Ưu tiên rõ ràng giúp cả hai tránh thất vọng cuối quý.
Giữa quý mục tiêu không còn phù hợp thì có được đổi không?
Có thể đề nghị đổi khi điều kiện thay đổi đáng kể. Mang trang mục tiêu tới sếp, nêu thay đổi, tác động và đề xuất cụ thể. Nếu không đổi được, xin ghi chú điều kiện mới vào bản để cuối quý đánh giá công bằng hơn.
Trang mục tiêu quý có thay được hệ thống đánh giá của công ty không?
Không thay được, nó là bản ghi chung giữa bạn và sếp trực tiếp. Nếu công ty có hệ thống chính thức, giữ hai bên khớp nhau và dùng trang này để trao đổi hằng ngày cho dễ đọc, dễ nhớ.
Có nên chia sẻ trang mục tiêu với đồng nghiệp không?
Phần liên quan tới phối hợp thì nên chia sẻ để mọi người biết bạn đang ưu tiên gì. Phần đánh giá cá nhân hay ghi chú riêng với sếp thì giữ giữa hai người. Hỏi sếp trước nếu không chắc phần nào nên công khai.