Khi sếp giao việc gấp lúc cuối ngày, hãy làm ba việc theo thứ tự: hỏi một câu để biết việc gấp tới mức nào, chốt phần tối thiểu phải xong trong tối nay, và nói rõ ngay những việc đang làm sẽ phải lùi sang hôm sau. Nhận việc gấp không có nghĩa là im lặng gánh thêm; nó có nghĩa là cùng sếp sắp xếp lại cho đúng.
Việc gấp sát giờ về là tình huống ai đi làm cũng gặp. Có lần thật sự gấp vì khách đổi lịch, có lần chỉ gấp vì sếp vừa nhớ ra. Cách xử lý dưới đây giúp bạn nhận việc mà không làm sếp phật lòng, không bỏ lỡ việc cũ, và không biến những buổi ở lại muộn thành thói quen mặc định của cả phòng.
Gấp thật hay gấp vì tiện: một câu hỏi để biết
Không phải việc nào sếp nói "gấp" cũng gấp như nhau. Có việc cần xong trước tám giờ sáng mai vì có cuộc họp với khách. Có việc chỉ cần xong trong ngày mai nhưng sếp muốn giao ngay để khỏi quên. Có việc sếp nghĩ là gấp vì vừa bị cấp trên hỏi, nhưng thật ra cấp trên chỉ cần trong tuần.
Câu hỏi đơn giản nhất để phân biệt là hỏi về người nhận kết quả: "Anh cần bản này trước buổi nào ạ, để em tính giờ cho kịp?" Câu này không thách thức mức độ gấp của sếp, mà cho thấy bạn đang cố làm kịp. Câu trả lời thường lộ ra hạn thật: "trước cuộc gọi chín giờ sáng mai" khác hẳn "anh muốn có trong tuần".
Nếu sếp trả lời "càng sớm càng tốt", hãy đề nghị một mốc cụ thể: "Em gửi anh trước tám giờ sáng mai được không ạ, hay anh cần ngay tối nay?" Đưa ra mốc để sếp chọn giúp cả hai tránh cảnh bạn thức tới nửa đêm, trong khi sếp chỉ mở thư lúc mười giờ sáng hôm sau.
Hỏi kiểu này cũng giúp bạn tích luỹ hiểu biết về sếp. Sau vài lần, bạn sẽ biết "gấp" của sếp mình thường nghĩa là trong vài giờ hay trong ngày mai, và lần sau phản ứng nhanh hơn.
Chốt phần tối thiểu phải xong trong tối nay
Khi đã biết hạn thật, bước tiếp theo là cắt việc ra thành phần bắt buộc và phần có thể làm sau. Rất ít việc gấp cần trọn vẹn ngay lập tức.
- Hỏi sếp kết quả nhỏ nhất dùng được là gì: một con số, một trang tóm tắt, hay một bản đầy đủ.
- Đề nghị làm phần đó trước, phần trình bày đẹp và phụ lục để sáng mai hoặc sau buổi họp.
- Ước nhanh thời gian cần cho phần tối thiểu và nói với sếp, ví dụ khoảng hai tiếng.
- Hỏi bạn có cần ai hỗ trợ không, như người có số liệu hoặc người duyệt, và họ còn ở công ty không.
- Chốt lại bằng một câu: "Vậy tối nay em gửi anh bảng số liệu chính trước chín giờ, phần phân tích em hoàn thiện sáng mai trước mười giờ nhé anh."
Chốt phần tối thiểu là cách làm việc gấp chứ không phải cách né việc. Sếp được cái mình cần đúng lúc, bạn không phải làm cẩu thả cả khối việc lớn trong vài giờ, và phần còn lại được làm kỹ khi đầu óc tỉnh táo hơn.
Nói rõ việc nào phải lùi: lập danh sách trước khi nói
Trước khi trả lời sếp, liếc qua những việc đang dở dang trong ngày mai. Lập một bảng nhỏ trong đầu hoặc trên giấy như ví dụ giả định dưới đây.
| Việc đang có | Hạn cũ | Đề xuất khi nhận việc gấp |
|---|---|---|
| Gửi báo giá cho khách quen | Sáng mai | Giữ nguyên, việc ngắn, làm đầu giờ |
| Báo cáo tuần cho phòng | Chiều mai | Lùi sang sáng ngày kia, báo trưởng nhóm |
| Đọc góp ý hồ sơ của đồng nghiệp | Cuối tuần | Giữ nguyên, chưa bị ảnh hưởng |
| Họp với phòng kế toán | Mười giờ sáng mai | Xin dời nếu việc gấp chưa xong, nếu không thì giữ |
Có bảng này rồi, câu nói với sếp trở nên rất cụ thể: "Em nhận việc này ạ. Để kịp thì báo cáo tuần em xin lùi sang sáng thứ năm, anh đồng ý không ạ?" Sếp chỉ cần gật hoặc chọn lại. Không có bảng, câu nói của bạn sẽ thành "em đang nhiều việc lắm", nghe như than phiền và sếp khó biết phải làm gì với nó.
Nếu việc bị lùi thuộc về người khác, như báo cáo bạn hứa gửi phòng khác, hãy báo họ ngay trong tối nay, kèm mốc mới. Đừng để họ phát hiện ra vào sáng mai.
Câu nói mẫu khi nhận việc gấp cuối ngày
Chọn câu theo tình huống. Giọng chung là sẵn sàng nhưng rõ ràng.
- Khi việc gấp thật, nhận ngay: "Dạ em làm luôn ạ. Anh cần bản số liệu chính hay cần cả phần nhận xét, để em ưu tiên đúng phần?"
- Khi cần lùi việc khác: "Em nhận ạ. Như vậy bản kế hoạch quý em đang làm sẽ trễ sang trưa mai, anh thấy ổn không, hay anh muốn em ưu tiên bản kế hoạch?"
- Khi có việc riêng đã hẹn: "Tối nay em có việc gia đình từ bảy giờ. Em làm tới sáu rưỡi được phần chính, phần còn lại em gửi anh trước tám giờ sáng mai, anh thấy có kịp không ạ?"
- Khi không chắc làm một mình kịp: "Phần này em cần số liệu của anh Sơn bên kho. Nếu anh Sơn về rồi thì em làm với số tháng trước và ghi chú lại, anh đồng ý không ạ?"
- Khi việc gấp lặp lại: "Mấy tuần nay hay có việc gấp cuối ngày, anh cho em biết những việc nào hay phát sinh, em chuẩn bị sẵn từ đầu tuần để anh đỡ phải giao gấp ạ."
Câu thứ ba cho thấy bạn có thể giữ một giới hạn cá nhân mà vẫn có phương án cho sếp. Nói việc riêng một cách bình thường, không cần xin lỗi nhiều, và luôn kèm theo phần mình sẽ làm được.
Nếu phải ở lại muộn: báo nhà, đặt giờ dừng và hiểu quyền lợi
Có những tối không tránh được việc ở lại. Khi đó, hãy đặt cho mình một giờ dừng cụ thể và nói với sếp: "Em làm tới chín giờ, xong phần nào em gửi anh phần đó." Giờ dừng giúp bạn tập trung, và giúp sếp biết khi nào nên chờ kết quả. Báo người nhà sớm, không đợi tới tám giờ tối mới nhắn.
Về quyền lợi, làm thêm giờ là chuyện có quy định riêng. Theo nguyên lý của Bộ luật Lao động 2019, làm thêm giờ cần có sự đồng ý của người lao động, có giới hạn số giờ, và được trả lương cao hơn giờ bình thường hoặc bố trí nghỉ bù theo cách công ty và người lao động thoả thuận. Cách tính cụ thể, mức trần và cách ghi nhận nằm trong văn bản hướng dẫn hiện hành cùng nội quy, thoả ước của công ty bạn, nên hãy tra văn bản đang có hiệu lực và hỏi bộ phận nhân sự cách công ty ghi nhận giờ làm thêm.
Ở nhiều nơi, một buổi ở lại vài chục phút không ai ghi nhận, và cũng không cần làm to chuyện. Nhưng nếu việc ở lại muộn thành đều đặn hằng tuần, nên tìm hiểu quy trình đăng ký làm thêm giờ của công ty và trao đổi với sếp về chuyện đó một cách bình thường, như một phần của công việc. Khi có vướng mắc về quyền lợi mà nội bộ không giải quyết được, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được hướng dẫn theo trường hợp cụ thể.
Sai hay gặp khi nhận việc gấp cuối ngày
Nhận mà không nói gì về việc cũ. Bạn gật đầu, làm việc gấp tới khuya, và sáng mai việc cũ trễ. Sếp không biết hai việc liên quan, chỉ thấy việc cũ trễ. Luôn nói rõ việc nào bị ảnh hưởng ngay lúc nhận.
Từ chối thẳng vì đã tới giờ về. Nói "hết giờ rồi anh" mà không kèm phương án làm sếp rơi vào thế khó, nhất là khi việc gấp thật. Kể cả khi không ở lại được, hãy đưa ra mốc khác hoặc phần làm được.
Làm hết mọi thứ một cách vội vàng. Cố hoàn thiện mọi chi tiết trong vài giờ dễ dẫn tới sai số liệu. Chốt phần tối thiểu, làm kỹ phần đó, còn lại để mai.
Không báo khi xong. Gửi kết quả vào thư mục chung rồi tắt máy về. Sếp đang chờ không biết đã có. Một tin ngắn "em đã gửi bản số liệu, anh xem giúp em" là đủ.
Im lặng khi việc gấp thành nếp. Mỗi tuần vài lần mà không ai nói ra thì sẽ thành cách làm việc mặc định của phòng. Đưa chuyện này vào một buổi nói chuyện riêng, đề xuất cách chuẩn bị sớm.
Tự kiểm trước khi tắt máy ra về
Dù ở lại hay không, trước khi rời chỗ ngồi hôm đó, rà nhanh danh sách dưới đây.
- Phần tối thiểu đã gửi sếp, kèm tin nhắn nói rõ đã gửi và phần nào còn lại.
- Mốc cho phần còn lại đã được sếp đồng ý.
- Những việc cũ bị lùi đã có mốc mới, và người liên quan đã được báo.
- Lịch sáng mai đã được sắp xếp lại, việc nào làm đầu tiên.
- Nếu ở lại muộn, giờ làm thêm đã được ghi lại theo cách công ty yêu cầu.
- Bạn đã ghi lại việc gấp này vào sổ, để cuối tháng nhìn xem việc gấp cuối ngày có lặp lại theo một kiểu nào không.
Dòng cuối giúp bạn có dữ liệu thật khi muốn bàn với sếp. Câu "tháng này có năm lần việc gấp sau năm giờ, ba lần là báo cáo cho ban giám đốc" có sức nặng hơn nhiều so với câu "em thấy hay bị giao gấp".
Câu hỏi thường gặp
Có được từ chối việc gấp sếp giao lúc cuối ngày không?
Bạn có quyền nói rõ giới hạn của mình, nhất là khi có việc riêng đã hẹn. Nhưng thay vì từ chối thẳng, hãy đưa ra phương án: phần làm được trước giờ về, hoặc mốc gửi sớm sáng mai. Sếp thường chấp nhận khi thấy bạn vẫn cố giúp việc đi tiếp.
Làm thêm giờ do sếp giao có được trả thêm không?
Theo nguyên lý của Bộ luật Lao động 2019, làm thêm giờ cần có sự đồng ý của người lao động và được trả cao hơn giờ thường hoặc nghỉ bù theo thoả thuận. Cách ghi nhận cụ thể theo nội quy công ty và văn bản hiện hành, nên hỏi bộ phận nhân sự hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Sếp nhắn việc gấp sau giờ làm khi đã về nhà thì sao?
Hỏi hạn thật trước khi làm. Nếu không cần ngay, nhắn lại một câu xác nhận sẽ làm đầu giờ sáng mai. Nếu thật sự gấp, nói rõ thời điểm bạn làm được. Việc giữ ranh giới giờ giấc lâu dài là chuyện nên bàn riêng với sếp vào một buổi khác.
Làm sao để sếp bớt giao việc gấp cuối ngày?
Ghi lại các lần việc gấp trong một tháng, xem có kiểu nào lặp lại không, rồi đề xuất với sếp chuẩn bị sớm những việc đó. Ví dụ báo cáo cho cấp trên hay bị hỏi vào thứ năm thì bạn chuẩn bị sẵn từ thứ ba.
Việc gấp làm xong mà sếp không xem tới hôm sau thì có nên nói không?
Không cần trách, nhưng lần sau hãy hỏi hạn kỹ hơn và đề nghị mốc sáng sớm. Nếu chuyện này lặp lại nhiều lần, có thể nhẹ nhàng nói trong buổi họp riêng rằng mình muốn biết hạn thật để sắp xếp sức làm cho hợp lý.
Việc gấp đè lên việc của sếp khác giao thì xử lý thế nào?
Báo ngay cho sếp vừa giao việc gấp rằng việc này sẽ làm chậm việc của người kia, và hỏi sếp muốn ưu tiên thế nào. Không tự quyết bỏ việc của ai. Khi đã có thứ tự, báo luôn cho người còn lại kèm mốc mới.