Khi sếp đổi ý giữa chừng, đừng cãi và cũng đừng lẳng lặng làm lại từ đầu; hãy hỏi ba câu: hạn có đổi theo không, phần đã làm giữ lại được gì, và yêu cầu mới thay thế hay cộng thêm vào cái cũ. Sau đó ghi lại thành một dòng xác nhận, đánh dấu đây là phiên bản thứ mấy của yêu cầu.
Đổi ý là chuyện bình thường của công việc: thị trường đổi, khách đổi, cấp trên của sếp đổi. Điều làm người nhận việc kiệt sức không phải một lần đổi, mà là những lần đổi không ai ghi lại, khiến cuối cùng chính bạn bị trách là làm chậm. Bài này giúp bạn giữ được dấu vết của từng lần đổi mà vẫn giữ được không khí dễ chịu với sếp.
Sếp đổi ý thường vì đâu
Trước khi tìm cách xử lý, nên nhìn cho đúng lý do. Có ba nhóm hay gặp. Nhóm thứ nhất là thông tin bên ngoài thay đổi: khách hàng đổi yêu cầu, giám đốc đổi định hướng, ngân sách bị cắt. Lúc này sếp cũng là người bị động, và việc đổi ý là hợp lý.
Nhóm thứ hai là sếp nghĩ ra khi nhìn thấy. Nhiều người chỉ biết mình muốn gì khi đã thấy một thứ cụ thể. Bản nháp của bạn khiến sếp nảy ra ý mới. Đây không phải lỗi của ai, nhưng là dấu hiệu nên đưa bản nháp sớm hơn và nhỏ hơn.
Nhóm thứ ba là yêu cầu ban đầu chưa được chốt kỹ. Sếp nói một câu, bạn hiểu một kiểu, rồi khi nhìn kết quả sếp mới nói rõ cái mình nghĩ từ đầu. Với sếp, đó không phải đổi ý; với bạn, đó là làm lại. Nhóm này giảm được nhiều nhất bằng cách chốt kỹ lúc nhận việc.
Biết lý do giúp bạn chọn đúng câu nói. Với nhóm một, bạn đồng hành cùng sếp. Với nhóm hai, bạn đề nghị nhịp nháp ngắn hơn. Với nhóm ba, bạn rút kinh nghiệm cho khâu nhận việc lần sau, mà không cần chỉ ra lỗi của ai.
Khi sếp đổi ý: ba câu hỏi cần hỏi ngay
Ngay khi nghe yêu cầu mới, trước khi bắt tay sửa, hỏi lần lượt ba câu sau. Hỏi bằng giọng bình thản, như đang cùng sếp sắp xếp lại việc.
- Hạn có đổi theo không? Yêu cầu mới thường cần thêm thời gian. Nếu sếp vẫn giữ hạn cũ, cần biết ngay để chọn bỏ bớt phần nào.
- Phần đã làm giữ lại được gì? Đừng mặc định là bỏ hết. Nhiều khi một nửa vẫn dùng được, chỉ cần đổi phần kết luận hoặc phần trình bày.
- Yêu cầu mới thay thế hay cộng thêm? Câu này hay bị bỏ qua nhất. Sếp nói "thêm phần phân tích đối thủ" có thể nghĩa là thêm vào bản hiện có, hoặc chuyển hẳn trọng tâm sang đối thủ.
Ba câu trả lời này đủ để bạn tính lại kế hoạch. Nếu thấy không kịp, nói luôn trong buổi đó, đừng đợi tới sát hạn mới báo. Sếp đổi ý thì sếp cũng sẵn sàng nghe về hệ quả của việc đổi, nhất là khi bạn nói sớm và nói bằng con số giờ công cụ thể thay vì than phiền.
Giữ một bản yêu cầu có đánh số lần sửa
Cách đơn giản nhất để không lạc giữa những lần đổi là giữ một bản ghi yêu cầu cho mỗi việc lớn, ghi số lần sửa ở đầu. Lần đầu nhận việc là bản một. Mỗi lần sếp đổi, bạn thêm một dòng: ngày, điều gì đổi, hạn mới nếu có. Bản ghi này có thể nằm trong sổ tay, trong tệp ghi chú hay ngay trong tin nhắn xác nhận gửi sếp.
Điều quan trọng không phải công cụ, mà là thói quen gửi lại cho sếp mỗi lần có thay đổi lớn. Ví dụ: "Em cập nhật yêu cầu bản ba: bỏ phần so sánh giá, thêm phần lịch giao hàng, hạn lùi sang thứ hai. Anh xem đúng chưa ạ." Tin nhắn này mất của sếp mười giây để đọc, nhưng nó biến những lần đổi ý trôi nổi thành một dòng chảy có thứ tự.
Bản ghi còn giúp bạn ở những buổi nói chuyện về tiến độ. Khi sếp hỏi "sao việc này lâu thế", bạn không cần thanh minh dài dòng, chỉ cần nói việc đã qua bốn lần điều chỉnh và hạn đã được lùi hai lần với sự đồng ý của sếp. Bạn không đổ lỗi, chỉ trình bày sự việc.
Ví dụ giả định: một bản kế hoạch qua bốn lần đổi
Anh Tùng làm điều phối ở một công ty tổ chức sự kiện. Thứ hai, chị Ngọc, trưởng nhóm, giao anh lập kế hoạch cho buổi gặp mặt khách hàng cuối năm, quy mô khoảng một trăm người, tổ chức trong nhà. Thứ tư, khi anh Tùng đã liên hệ xong ba địa điểm, chị Ngọc bảo khách muốn làm ngoài trời. Thứ năm, chị nói giám đốc muốn thêm phần giới thiệu sản phẩm mới. Thứ sáu, số khách được cắt xuống còn sáu mươi.
Nếu chỉ lặng lẽ làm theo, đến thứ hai tuần sau anh Tùng sẽ có một kế hoạch chắp vá, và khi chị Ngọc hỏi sao chưa xong, anh chỉ còn cách than mệt. Thay vào đó, mỗi lần đổi anh gửi một dòng: "Em ghi nhận yêu cầu bản hai: chuyển sang ngoài trời, hạn vẫn thứ hai. Ba địa điểm trong nhà em giữ lại làm phương án mưa nhé chị." Tới lần đổi thứ ba, anh đề nghị: "Chị ơi, yêu cầu đã thay đổi ba lần trong tuần, em xin mười lăm phút sáng mai để chốt lại một lượt cùng chị trước khi em đặt cọc với bên nào."
Buổi chốt lại đó cho ra một bản yêu cầu gọn: sáu mươi khách, ngoài trời có phương án mưa, có phần giới thiệu sản phẩm, hạn lùi sang thứ tư. Chị Ngọc cũng nhận ra mình đang chuyển lời giám đốc từng mảnh, nên chủ động hỏi giám đốc một lượt cho đủ. Không ai trách ai, việc vẫn xong, và anh Tùng có trong tay một chuỗi tin nhắn rõ ràng nếu sau này có người hỏi vì sao kế hoạch lùi hai ngày.
Câu nói mẫu khi sếp đổi ý
Mục tiêu của các câu dưới đây là đón nhận thay đổi một cách bình thường, đồng thời làm rõ hệ quả về thời gian và công sức.
- Đón nhận và hỏi tiếp: "Dạ em hiểu, anh muốn chuyển trọng tâm sang khách miền Trung. Vậy phần khách miền Bắc em đã làm có giữ lại làm phụ lục không anh?"
- Nêu hệ quả về hạn: "Với phần mới này em cần thêm khoảng một ngày rưỡi. Anh muốn lùi hạn sang thứ sáu, hay giữ thứ năm và em làm gọn phần cũ lại ạ?"
- Hỏi thay thế hay cộng thêm: "Phần phân tích đối thủ anh muốn thêm vào bản hiện tại, hay thay hẳn phần đánh giá thị trường ạ?"
- Khi đổi lần thứ ba trở lên: "Anh ơi, việc này đã điều chỉnh mấy lần, em xin mười phút chốt lại một lượt toàn bộ yêu cầu để lần này làm một mạch cho xong được không ạ?"
- Khi đổi mà không rõ lý do: "Anh cho em biết thêm một chút vì sao mình đổi hướng được không ạ, để em hiểu và làm đúng tinh thần luôn."
Câu thứ tư rất hữu ích khi việc đã bị đổi nhiều lần. Bạn không trách sếp, chỉ đề nghị dừng lại một chút để chốt cho chắc. Phần lớn sếp sẽ đồng ý vì chính họ cũng mệt với một việc không xong.
Sai hay gặp khi sếp đổi ý
Tỏ thái độ ngay lúc nghe. Thở dài, im lặng lâu hay nói "lại đổi à anh" làm sếp phòng thủ, và cuộc nói chuyện chuyển từ công việc sang cảm xúc. Nếu thấy khó chịu, nói "em ghi lại rồi em tính lại kế hoạch nhé" để có thời gian bình tĩnh.
Làm lại mà không hỏi hạn. Bạn cố gắng làm cả phần mới trong hạn cũ, thức khuya cho kịp, nhưng sếp không biết điều đó. Lần sau sếp sẽ vẫn đổi với cùng mức hạn, vì không thấy cái giá.
Bỏ hết phần đã làm. Nhiều người vì nản mà xoá bỏ toàn bộ. Hãy giữ lại các bản cũ, vì không hiếm khi sếp quay lại ý ban đầu sau vài ngày.
Nói lỗi của sếp trước mặt người khác. Kể cả khi đúng là sếp chưa nói rõ từ đầu, nhắc chuyện đó trong cuộc họp chung là làm sếp mất mặt. Nếu cần rút kinh nghiệm, để dành cho buổi nói chuyện riêng.
Không báo người liên quan. Đồng nghiệp đang làm phần ghép với phần của bạn vẫn đi theo yêu cầu cũ. Mỗi lần đổi, kiểm tra ai cần biết và báo họ.
Tự kiểm sau mỗi lần yêu cầu thay đổi
Sau khi sếp đổi ý và bạn đã hỏi xong ba câu, rà nhanh những điểm dưới đây trước khi làm tiếp.
- Đã có dòng xác nhận yêu cầu mới gửi sếp, ghi rõ đây là bản thứ mấy.
- Hạn mới đã được sếp đồng ý, hoặc đã chốt rõ phần nào bỏ để giữ hạn cũ.
- Các bản cũ được lưu riêng, không ghi đè.
- Những người làm cùng đã được báo về thay đổi và hạn mới.
- Bạn đã ghi lại lý do đổi, nếu biết, để lần sau đoán trước được những thay đổi tương tự.
- Nếu đây là lần đổi thứ ba trở lên, bạn đã đề nghị một buổi chốt lại toàn bộ.
Nếu việc đổi ý xảy ra liên tục ở mọi việc, không chỉ một việc, đó là chuyện của cách làm việc giữa hai người chứ không còn là chuyện của từng việc. Lúc đó, nên đưa chủ đề này vào một buổi nói chuyện riêng: nói về nhịp gửi nháp, về khâu chốt yêu cầu, và hỏi sếp muốn bạn hỗ trợ ra sao để việc ít phải làm lại.
Câu hỏi thường gặp
Sếp đổi ý liên tục có phải là sếp kém không?
Không hẳn. Nhiều khi sếp đổi vì thông tin từ cấp trên hay khách hàng thay đổi, hoặc vì chỉ nhìn bản cụ thể mới biết mình muốn gì. Thay vì đánh giá sếp, hãy tập trung vào cách giữ dấu vết từng lần đổi và đề nghị nhịp nháp phù hợp.
Có nên nói thẳng với sếp là việc bị đổi quá nhiều không?
Nên nói, nhưng chọn buổi riêng và nói về hệ quả thay vì trách. Ví dụ: tháng này ba việc lớn đều làm lại hai lần, em muốn bàn với anh cách chốt yêu cầu kỹ hơn từ đầu để đỡ tốn công cho cả hai. Kèm đề xuất cụ thể.
Phần việc đã làm mà sếp bỏ có được tính công không?
Trong quan hệ làm việc hằng ngày, phần đó vẫn là công sức bạn đã bỏ ra, và nên được ghi nhận trong bản ghi việc của mình. Khi nói về tiến độ hay đánh giá, bạn nêu số lần điều chỉnh để sếp thấy khối lượng thật, không cần đòi hỏi gì thêm.
Sếp đổi ý qua người khác truyền đạt lại thì sao?
Nên xác nhận trực tiếp với sếp bằng một tin ngắn, vì truyền qua người thứ ba dễ sai lệch. Ví dụ: chị Mai vừa báo anh muốn đổi phần này, em xác nhận lại với anh cho chắc là anh muốn như thế này đúng không ạ.
Đổi ý sát hạn chót thì nên làm gì?
Nói rõ ngay phần nào làm được trong hạn và phần nào cần thêm thời gian, rồi để sếp chọn. Đừng hứa làm hết trong hạn nếu không chắc. Sếp cần biết để chủ động báo người nhận kết quả, thay vì bị bất ngờ vào phút cuối.
Có nên lưu tin nhắn sếp đổi ý để làm bằng chứng không?
Nên lưu như một thói quen làm việc bình thường, để đối chiếu khi cần nhớ lại. Nhưng mục đích là giữ việc rõ ràng, không phải để bắt lỗi sếp. Dùng chúng để cùng sếp nhìn lại tiến trình, không mang ra như vũ khí.